Politici in Nederland en de Europese Unie nemen te vaak beslissingen die belangen van ontwikkelingslanden schaden. Dat moet veranderen. Fair Politics wil dat landen niet worden belemmerd, maar de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.

FairKiezingswijzer 2017

Beweeg met je muis over de icoontjes en zie in één oogopslag hoe de politieke partijen al dan niet rekening houden met de belangen van ontwikkelingslanden. Klik op een onderwerp of op een partij en lees onze uitgebreide analyse.

cdad66vvdpvdaspcusgppvvgroenlinkspvdd50plus
HANDEL

HANDEL (CDA)

Het CDA gebruikt handelsbeleid om de economische positie van Nederland te verbeteren, en besteedt te weinig aandacht aan de positie van ontwikkelingslanden.

HANDEL (D66)

D66 wil ontwikkelingslanden meer kans geven om naar de EU te exporteren door handelsbarrières te verminderen.

HANDEL (VVD)

Nederlandse handelsbelangen staan voorop bij de VVD. Handel wordt zelfs een instrument om ontwikkelingslanden te dwingen mee te werken aan Nederlands beleid.

HANDEL (PvdA)

De PvdA bepleit dat handel en handelsverdragen moeten bijdragen aan het verduurzamen van productieketens en betere posities van ontwikkelingslanden.

HANDEL (SP)

SP is voor eerlijke handel waarvan ook de bevolking van betrokken landen profiteert, maar maakt deze ambitie weinig concreet.

HANDEL (ChristenUnie)

CU vindt dat internationale handel vooral moet bijdragen aan inclusieve en duurzame groei in ontwikkelingslanden en heeft daar concrete maatregelen voor.

HANDEL (SGP)

Volgens de SGP ligt samenwerking ten grondslag aan het ten goede komen van internationale handel aan de allerarmsten.

HANDEL (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op internationale handel.

HANDEL (GroenLinks)

GroenLinks pleit o.a. voor toetsing van de impact van handelspolitiek op ontwikkelingslanden en bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen.

HANDEL (PvdD)

De PvdD wil expliciet rekening houden met de belangen van ontwikkelingslanden in het Nederlandse internationaal handelsbeleid.

HANDEL (50PLUS)

Het partijprogramma van 50Plus is uiterst beperkt over internationale handel.

KLIMAAT

KLIMAAT (CDA)

De ambities voor energiebesparing en opwekking van duurzame energie werkt het CDA nauwelijks uit in concrete plannen.

KLIMAAT (D66)

D66 pleit voor een minister van Klimaat en Energie, nationale klimaatwet en ontwikkelingssamenwerking met klimaathulp en klimaatfinanciering.

KLIMAAT (VVD)

Het Nederlands belang staat voorop in klimaatbeleid van VVD waarbij slechts bestaande afspraken nageleefd moeten worden.

KLIMAAT (PvdA)

De PvdA wil dat het Parijs Klimaatakkoord doorwerkt in ambitieuze doelstellingen en dat ontwikkelingshulp meer wordt toegespitst op klimaatverandering.

KLIMAAT (SP)

De SP pleit voor ontwikkelingsbeleid gebaseerd op het Parijs Klimaatakkoord om de gevolgen van klimaatverandering te bestrijden.

KLIMAAT (ChristenUnie)

De CU wil niet dat de allerarmsten opdraaien voor de gevolgen van klimaatverandering en pleit voor klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (SGP)

De SGP wil zich inzetten voor het bestrijden van klimaatverandering en doet dit o.a. vanwege de positieve uitwerking op ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (PVV)

De PVV wil geen geld uitgeven aan innovatie of windmolens, wat negatieve klimaatgevolgen voor ontwikkelingslanden teweegbrengt.

KLIMAAT (GroenLinks)

GroenLinks wil met het Parijs Klimaatakkoord als basis een ambitieus klimaatbeleid met specifieke klimaatsteun voor ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (PvdD)

De PvdD wil een duurzaamheidsmeetlat voor toekomstig beleid, eisen aan grondstoffenimport, internationaal bindende regels en een milieugerechtshof.

KLIMAAT (50PLUS)

50PLUS wil CO2-uitstoot terugdringen om de wereld leefbaar te houden, maar toont weinig ambities voor een duidelijk klimaatbeleid.

VREDE & VEILIGHEID

VREDE & VEILIGHEID (CDA)

Het CDA bepleit het belang van internationale samenwerking in een veilige wereld, maar maakt dit niet concreet.

VREDE & VEILIGHEID (D66)

D66 is voorstander van een strenger EU wapenexportbeleid dat concurrentie tussen lidstaten moet beperken en toewerkt naar een gemeenschappelijk beleid.

VREDE & VEILIGHEID (VVD)

De VVD gaat niet in op wapenexport en bepleit ontwikkelingsgelden in te zetten voor het financieren van militaire missies.

VREDE & VEILIGHEID (PvdA)

De PvdA wil een strenger wapenexportbeleid, zeker als het gaat om de export van controversiële wapens en/of naar repressieve regimes.

VREDE & VEILIGHEID (SP)

De SP wil de huidige wapenexportregelgeving strenger naleven en wapenexport naar staten waar mensenrechten worden geschonden stoppen.

VREDE & VEILIGHEID (ChristenUnie)

De ChristenUnie is tegen wapenhandel met landen die mensenrechten schaden, maar maakt deze inzet niet concreet.

VREDE & VEILIGHEID (SGP)

De SGP gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

VREDE & VEILIGHEID (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

VREDE & VEILIGHEID (GroenLinks)

GroenLinks maakt zich sterk voor een strikt, door mensenrechten gedreven wapenexportbeleid, zowel internationaal als in Nederland.

VREDE & VEILIGHEID (PvdD)

De PvdD is kritisch over wapenexport naar landen die mensenrechten schenden en pleit voor internationale regelgeving.

VREDE & VEILIGHEID (50PLUS)

50PLUS gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

BELASTINGONTWIJKING

BELASTINGONTWIJKING (CDA)

Het CDA wil stevig optreden tegen bedrijven en multinationals die belasting ontwijken, maar legt geen link met ontwikkelingslanden.

BELASTINGONTWIJKING (D66)

D66 wil een stevige aanpak in de strijd tegen oneerlijke belastingpraktijken op Europees niveau, met Nederland als koploper.

BELASTINGONTWIJKING (VVD)

De VVD is tegen het hervormen van belastingverdragen, omdat dit het nationale vestigingsklimaat zal schaden

BELASTINGONTWIJKING (PvdA)

Belastingen zijn een wapen tegen ongelijkheid en daarom komt de PvdA met concrete maatregelen om belastingontwijking te bestrijden.

BELASTINGONTWIJKING (SP)

Ook grote bedrijven en multinationals gaan voortaan hun eerlijke deel in de belastingen betalen als het aan de SP ligt.

BELASTINGONTWIJKING (ChristenUnie)

De ChristenUnie bepleit een effectieve bestrijding van belastingontwijking door multinationals en het voorkomen van belastingconcurrentie.

BELASTINGONTWIJKING (SGP)

De SGP is tegen belastingontwijking –en ontduiking van multinationals, maar legt geen link met ontwikkelingslanden.

BELASTINGONTWIJKING (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op belastingontwijking of belastingontduiking door multinationale ondernemingen.

BELASTINGONTWIJKING (GroenLinks)

De stevige aanpak van belastingontwijking door multinationals van GroenLinks omvat concrete maatregelen die de positie van ontwikkelingslanden ten goede komt.

BELASTINGONTWIJKING (PvdD)

Met herziening van de belastingwetgeving en belastingverdragen wil de PvdD voorkomen dat ontwikkelingslanden miljarden aan inkomsten mislopen.

BELASTINGONTWIJKING (50PLUS)

50PLUS gaat in haar partijprogramma niet in op belastingontwijking of belastingontduiking door multinationale ondernemingen.

EERLIJK WERK

EERLIJK WERK (CDA)

Het CDA wil mensen in ontwikkelingslanden een menswaardig bestaan bieden en vraagt aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen.

EERLIJK WERK (D66)

D66 wil steun voor bedrijven die verantwoordelijkheid nemen m.b.t. hun impact om hen heen in de wereld.

EERLIJK WERK (VVD)

De VVD bepleit dat ondernemers zich houden aan bestaande afspraken over mensenrechten, maar wil tegelijkertijd ook minder complexe regelgeving voor bedrijven in het buitenland.

EERLIJK WERK (PvdA)

De PvdA legt een sterke focus op betere arbeidsomstandigheden in ontwikkelingslanden en het tegengaan van kinderarbeid.

EERLIJK WERK (SP)

De SP besteedt in haar verkiezingsprogramma geen aandacht aan eerlijk werk wereldwijd.

EERLIJK WERK (ChristenUnie)

De CU komt met een ambitieuze serie maatregelen om arbeids- en kinderrechten te bevorderen, zo nodig met behulp van wetten en sancties.

EERLIJK WERK (SGP)

De SGP vindt dat bedrijven zich aan de bestaande regels voor maatschappelijk verantwoord ondernemen moeten houden, maar maakt deze inzet niet concreet.

EERLIJK WERK (PVV)

De PVV wil stoppen met ontwikkelingshulp en vermeldt niets over eerlijk werk wereldwijd.

EERLIJK WERK (GroenLinks)

Als het aan GroenLinks ligt, wordt Nederland koploper in internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen.

EERLIJK WERK (PvdD)

De PvdD heeft veel concrete en stevige plannen om de omstandigheden van arbeiders in ontwikkelingslanden te verbeteren.

EERLIJK WERK (50PLUS)

50PLUS toont geen concrete ambities op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

MIGRATIE & ONTWIKKELING

MIGRATIE & ONTWIKKELING (CDA)

CDA beperkt migratie tot vluchtelingen; met een focus op de terugkeer en bijdrage van vluchtelingen aan de wederopbouw van herkomstlanden.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (D66)

De brede migratieaanpak van D66 omvat o.a. ook het creëren van legale routes voor vluchtelingen en een selectief systeem voor economische migranten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (VVD)

Adequate opvang in de regio moet migratie naar de EU onnodig en onmogelijk maken volgens de VVD.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PvdA)

De PvdA komt met een brede migratieaanpak en wil o.a. investeren in veilige, legale routes en toekomstperspectief in zowel de regio als in Nederland.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (SP)

De SP is voor het aanpakken van de grondoorzaken en het verbeteren van de opvang van vluchtelingen (in de regio), maar maakt deze inzet niet concreet.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (ChristenUnie)

ChristenUnie bepleit een brede migratieaanpak die zich o.a. richt op grondoorzaken en betere opvang in de regio, maar ook op verplichte terugkeer.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (SGP)

SGP focust zich op het loskoppelen van migratie uit het ontwikkelingsbudget en outsourcing van opvang van vluchtelingen en asielaanvragen buiten Europa.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PVV)

De PVV wil de Nederlandse grenzen sluiten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (GroenLinks)

GroenLinks wil betere opvang in de regio en veiligere routes voor vluchtelingen, maar ook een tijdelijke visa voor arbeidsmigranten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PvdD)

Een menswaardige opvang in de regio en een uitgebreide aanpak van oorzaken van de vluchtelingencrisis: dat is de inzet van de PvdD.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (50PLUS)

50PLUS ‘staat voor een streng, rechtvaardig en humaan vreemdelingenbeleid’, maar maakt deze ambitie niet concreet.

FAIR POLITICS

FAIR POLITICS (CDA)

De geïntegreerde aanpak om mensen in ontwikkelingslanden weerbaar te maken, werkt het CDA nauwelijks uit in concrete (bekostigings) plannen.

FAIR POLITICS (D66)

D66 onderbouwt een stevig ontwikkelingsbeleid dat ook ingaat op zaken als handel en klimaat, en dat bekostigd wordt met 0,7 procent van het BNP.

FAIR POLITICS (VVD)

Nederlandse (handels)belangen staan altijd voorop bij de VVD; zo wil de partij ontwikkelingshulp voorwaardelijk maken.

FAIR POLITICS (PvdA)

Met o.a. een ministersaanpak en een toets voor nieuw beleid, wil de PvdA voorkomen dat wat we met de ene hand geven, wordt weggenomen met de andere.

FAIR POLITICS (SP)

De SP is voor ontwikkelingssamenwerking gebaseerd op ‘wederzijds begrip en respect’, maar maakt deze ambitie niet (financieel) concreet.

FAIR POLITICS (ChristenUnie)

CU wil zowel een hoger ontwikkelingsbudget als dat het beleid niet nadelig is voor ontwikkelingslanden, en stelt o.a. een beleidstoets voor.

FAIR POLITICS (SGP)

De SGP wil de belangen van ontwikkelingslanden meenemen in beleid met een impacttoets, maar blijft onduidelijk over de hoogte van het ontwikkelingsbudget.

FAIR POLITICS (PVV)

De PVV wil de Nederlandse financiering van ontwikkelingshulp stoppen.

FAIR POLITICS (GroenLinks)

Naast een verhoging en zuivering van het budget, wil GroenLinks dat internationaal beleid getoetst wordt op de gevolgen voor ontwikkelingslanden.

FAIR POLITICS (PvdD)

De PvdD houdt expliciet rekening met de kansen voor mensen in ontwikkelingslanden en wil o.a. alle beleid langs een duurzaamheidsmeetlat leggen.

FAIR POLITICS (50PLUS)

50PLUS wil zich aan internationale afspraken over ontwikkelingshulp houden en ondersteunt de Duurzame Ontwikkelingsdoelen, maar mist concrete ambitie.

Twitter

Belastingontwijking

Jaarlijks lopen ontwikkelingslanden tot wel 107 miljard euro mis door belastingontwijking. Geld dat hard nodig is voor zorg, onderwijs en infrastructuur.

Het Nederlandse belastingstelsel speelt een belangrijke rol in de belastingontwijking van (hoofdzakelijk) multinationale ondernemingen. Het belastingsysteem moet herzien worden, zodat bedrijven belasting gaan betalen daar waar de productie plaats vindt. Nederland kan hieraan bijdragen, bijvoorbeeld door transparantie (country-by-country-reporting) te verbeteren en door antimisbruikclausules in belastingverdragen op te nemen. Belastingverdragen moeten niet gebruikt kunnen worden om het betalen van belasting te ontwijken, maar alleen om het betalen van dubbele belasting te voorkomen. Tegelijkertijd moet Nederland zich inzetten tegen een ‘race to the bottom’ door ontwikkelingslanden in het aantrekken van buitenlandse bedrijven met belastingvoordelen, de zogenaamde ‘tax holidays’. 

Bekijk een overzicht van de belangrijke gebeurtenissen op het gebied van belastingontwijking tijdens de afgelopen kabinetsperiode.

CDA

Het CDA wil stevig optreden tegen bedrijven en multinationals die belasting ontwijken, maar legt geen link met ontwikkelingslanden.

Uitleg: Het CDA bepleit een stevig optreden tegen bedrijven en multinationals die belasting ontwijken of ontduiken, maar wil ook ‘kleinere vormen van belastingontduiking door burgers en bedrijven tegengaan’ (p. 98). Dit beoogt de partij met enkele concrete maatregelen op Europees niveau, bijvoorbeeld dat bedrijven belasting gaan betalen daar waar de productie plaats vindt (p. 98). Het partijprogramma spreekt ook over meer inzet binnen Nederland, zoals het ‘aanpakken van lege brievenbusfirma’s’ (p. 98). In haar ambities om belastingontwijking aan te pakken, noemt het CDA echter niet expliciet de positie van ontwikkelingslanden en hoe deze maatregelen voor hen positief kunnen uitpakken.  

Citaten:

p. 36: ‘Een andere kerntaak voor de Europese Unie is de zorg voor economische en monetaire stabiliteit. Dit gaat over een gezamenlijke inzet voor groei, innovatie, duurzaamheid en een sterke munt, maar ook over de strijd tegen sociale dumping en belastingontwijking.’

p. 98: ‘In een eerlijke economie draagt iedereen zijn steentje bij via de belastingen. Dat vraagt ook dat we stevig optreden tegen bedrijven en multinationals die met slimme constructies belasting ontwijken of ontduiken’ 

p. 98: ‘Europese afspraken moeten ertoe leiden dat deze bedrijven hun ondernemingsactiviteiten daar concentreren waar daadwerkelijk waarde wordt toegevoegd, en niet langer hun toevlucht zoeken in allerlei belastingparadijzen’.

p. 98: ‘In Nederland kunnen we strenger zijn bij het misbruik van het eigen netwerk van belastingverdragen. We pakken lege brievenbusfirma’s aan en verscherpen de controles door de Belastingdienst en het toezicht door de Nederlandsche Bank. Waar nodig scherpen we de regels aan om misbruik tegen te gaan.’

p. 98: ‘Ook kleinere vormen van belastingontduiking door burgers en bedrijven kosten de staat jaarlijks vele miljarden aan inkomsten. Dergelijke praktijken zijn bovendien funest voor de belastingmoraal van al die burgers en ondernemers die wel ieder jaar netjes en eerlijk hun belastingformulier invullen. De aanpak van fraude, witwassen en stelselmatige ontduiking van belastingen vraagt om slimme opsporingsmethoden, meer internationale samenwerking en een scherper toezicht op de zoge­heten trustkantoren’. 

D66

D66 wil een stevige aanpak in de strijd tegen oneerlijke belastingpraktijken op Europees niveau, met Nederland als koploper.

Uitleg: D66 pleit ervoor dat oneerlijke belastingpraktijken bestreden moeten worden, omdat ‘de verschillen tussen belastingsystemen van landen multinationals teveel mogelijkheden bieden om belasting te ontwijken. Dit heeft zeker voor ontwikkelingslanden erg negatieve gevolgen’ (p. 128). Dat doet Nederland samen met Europese partners, maar speelt daarin wel een voorlopersrol, als het aan D66 ligt. In de praktijk betekent dat het invoeren van een minimumtarief voor de vennootschapsbelasting, meer en efficiënter informatie-uitwisseling tussen belastingdiensten en strengere vestigingscriteria, maar ook een ‘zwarte lijst voor belastingparadijzen, waaraan sancties zijn verbonden’ (p. 128). Opvallend is de waarde die D66 hecht aan de aantrekkelijkheid van Nederland als vestigingsland. Echter, tegelijkertijd wil de partij ook niet ‘dat bedrijven en burgers gebruik kunnen maken van schimmige constructies om belasting te kunnen ontduiken, hier of in het land waar ze wonen of werken’ (p. 128). 

Citaten:

p. 56: ‘Samen met Europese partners en door op te trekken met de OESO beperken we concurrentie tussen landen op belastingtarieven en belastingontwijking. Uiteindelijk zullen belastingen deze scheefgroei niet oplossen. Onze maatregelen op het vlak van onderwijs, concurrentie en een beter werkende arbeidsmarkt zullen ervoor moeten zorgen dat arbeid meer loont.

p. 63: Daarom werken we met Europa aan het bevorderen van concurrentie, het terugdringen van regeldrukte en het vereenvoudigen van grensoverschrijdend vervoer en werken over de grens. Ook willen we belasting aanpakken door de introductie van een eenduidige basis voor belastingheffing: de zogenaamde gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting op een Europees niveau (CCCTB).’

p. 81: ‘Oneerlijke belastingpraktijken bestrijden we en we stimuleren eerlijke handel, onder andere door handelsverdragen te sluiten waarmee we onze hoge eisen tot wereldwijde standaarden maken.’

p. 128: ‘Met OESO-partners en in de EU werken wij samen aan betere regels om belastingontwijking en -ontduiking tegen te gaan. Wij hechten aan de aantrekkelijkheid van Nederland als vestigingsland, bouwend op onze vele belastingverdragen en een Belastingdienst waar het goed mee samenwerken is. Wij willen niet dat bedrijven en burgers gebruik kunnen maken van schimmige constructies om het zicht op hun inkomen en vermogen te onttrekken aan onze belastingdienst of de belastingdienst van het land waar zij in wonen of werken. De verschillen tussen belastingsystemen van landen bieden multinationals teveel mogelijkheden om belasting te ontwijken. Dit heeft zeker voor ontwikkelingslanden erg negatieve gevolgen. D66 verlangt een actieve bijdrage van Nederland aan een rechtvaardig internationaal belastingsysteem. We moeten vooroplopen in de strijd tegen belastingontwijking door een minimumtarief voor de vennootschapsbelasting in te voeren op Europees niveau, meer en efficiënter informatie tussen belastingdiensten uit te wisselen en strengere vestigingscriteria te hanteren voor bedrijven die lege brievenbusmaatschappijen willen oprichten met als doel belasting te omzeilen. Ook willen we een zwarte lijst voor belastingparadijzen, waaraan we sancties verbinden.’

VVD

De VVD is tegen het hervormen van belastingverdragen, omdat dit het nationale vestigingsklimaat zal schaden

Uitleg: Een goed Nederlands vestigingsklimaat ligt aan de basis van het verkiezingsprogramma van de VVD. Dit betekent dat er geen Europese vennootschapsbelasting (CCCTB), een Europese financiële transactiebelasting (FFT) en andere vormen van directe Europese belastingen komen. Daarentegen wordt de vennootschapsbelasting verlaagd ‘om bedrijven in Nederland te houden en meer bedrijven hier te krijgen’ (p. 41). Het uitgangspunt dat Nederland een aantrekkelijk land blijft, waar bedrijven graag naartoe komen, geldt ook voor belastingverdragen met andere landen. Verder stelt de VVD  dat belastingontduiking en -fraude internationaal moeten worden aangepakt. Dat betekent onder andere hulp aan ‘ontwikkelingslanden in de strijd tegen belastingontwijking’ (p. 43).  Belastingopbrengsten als gevolg van de aanpak van belastingontduiking en -ontwijking, moeten ingezet worden voor de verlaging van de vennootschapsbelasting. Alles voor het verder verbeteren om het Nederlandse fiscale vestigingsklimaat te bevorderen.

Citaten:

p. 41: ‘Nederland moet een aantrekkelijk land zijn met lage belastingen. Want naast ons opleidingsniveau, onze infrastructuur, onze stabiliteit en ons cultureel aanbod, zijn onze belastingen een belangrijke reden voor bedrijven om zich in Nederland te vestigen. De vennootschapsbelasting in belangrijke omringende landen is echter lager dan in Nederland, waardoor bedrijven verleid worden om naar het buitenland te vertrekken. Om bedrijven in Nederland te houden en meer bedrijven hier te krijgen, willen wij de vennootschapsbelasting verlagen. Op die manier kunnen we de concurrentie met omringende landen aan blijven gaan en banen in Nederland behouden. Een lage vennootschapsbelasting is ook gunstig voor Nederlandse ondernemers: zij krijgen zo meer ruimte om te investeren in hun eigen onderneming.’ 

p. 41: ‘Voor een goed vestigingsklimaat is het van belang dat er geen Europese belastingen bijkomen. De belastingen in Nederland zijn immers al hoog genoeg. Bovendien gaan we zelf over onze belastingen. Zo kunnen we zelf beslissen wat het beste voor Nederland is en de meeste banen en welvaart oplevert. Dit moet ook in de toekomst zo blijven. Daarom zijn wij tegen een Europese vennootschapsbelasting (ccctb), een Europese financiële transactiebelasting (ftt) en andere vormen van directe Europese belastingen. Zulke belastingen schaden ons vestigingsklimaat, waardoor banen onnodig verdwijnen.’ 

p. 43: ‘Naast handelsverdragen staat Nederland ook bekend om onze uitgebreide en stabiele belastingverdragen met andere landen. Het uitgebreide Nederlandse verdragennetwerk biedt zekerheid en voorkomt dat ondernemers in meerdere landen dubbel belasting betalen over inkomen, vermogen of winst. Dit vormt een belangrijke basis voor ons goede vestigingsklimaat en dat willen wij ook zo houden. Wij willen dat Nederland een aantrekkelijk land blijft, waar bedrijven graag naartoe komen. Daarom blijven we via bilaterale belastingverdragen streven naar het zoveel mogelijk voorkomen van dubbele heffingen. Ook als het gaat om heffingen in geval van ‘overlijden’ van eenzelfde zaak in meer dan één land. Wij willen voorkomen dat bedrijven worden weggejaagd uit Nederland door het opzeggen van bilaterale belastingverdragen. Bedrijven die in Nederland daadwerkelijk activiteiten hebben en voor banen zorgen, verdienen het daarom om te blijven profiteren van ons goede fiscale vestigingsklimaat.’ 

p. 43: ‘Belastingontduiking en -fraude moeten internationaal worden aangepakt. Het kan alleen effectief worden bestreden als alle geïndustrialiseerde landen meedoen met de gekozen aanpak. Het is dus belangrijk dat Nederland actief blijft samenwerken met andere landen, bijvoorbeeld door informatie en belastinggegevens uit te wisselen. Maatregelen die de transparantie van bv’s en andere vennootschappen bevorderen, willen we voortzetten. We helpen ook ontwikkelingslanden in de strijd tegen belastingontduiking. Belastingopbrengsten als gevolg van de aanpak van belastingontduiking en -ontwijking, moeten ingezet worden voor de verlaging van de vennootschapsbelasting. Zo kan het Nederlandse fiscale vestigingsklimaat verder verbeteren.’ 

p. 100: ‘De belasting op winst moet eveneens omlaag. Ondernemers die in hun eigen bedrijf investeren, zorgen voor banen. Om dit te stimuleren, verlagen wij de vennootschapsbelasting voor kleine, middelgrote en grote ondernemingen. Bovendien kunnen we met een lagere vennootschapsbelasting de concurrentie met omringende landen blijvend aan, zodat ook huidige banen in Nederland behouden blijven.’

PvdA

Belastingen zijn een wapen tegen ongelijkheid en daarom komt de PvdA met concrete maatregelen om belastingontwijking te bestrijden.

Uitleg: Belastingen zijn het sterkste wapen tegen ongelijkheid, zo bepleit de PvdA in het verkiezingsprogramma. Daarom komt de partij met een stevige aanpak op zowel Europees als op nationaal niveau om belastingontwijking –en ontduiking te bestrijden. In Nederland komt er extra geld beschikbaar om belastingontwijkingsconstructies, witwaspraktijken en fraude gericht op te sporen en op te rollen en worden mogelijkheden om adviseurs te vervolgen die meewerken aan belastingontduiking en agressieve belastingontwijking verruimd.

Op Europees niveau moet Nederland inzetten op een ‘zwarte lijst van belastingparadijzen, publieke rapportage per land over de betaalde winstbelasting door multinationals en een Europees minimumtarief voor de winstbelasting’ (p. 38). 

Investeringen binnen het Stabiliteits- en Groeipact gaan hand in hand met maatregelen om de economie te versterken en de corruptie en belastingontwijking te bestrijden. Ook handelsverdragen gaan altijd gepaard met harde afspraken om belastingontwijking aan te pakken (p. 26).

Citaat:

p. 26: ‘Om te zorgen dat multinationals, die nu vaak als enigen profiteren van handelsverdragen, ook eerlijk gaan bijdragen, moeten handelsverdragen altijd gepaard gaan met harde afspraken om belastingontwijking aan te pakken.’

p. 26: ‘Fiscalisten, accountants en vermogensbeheerders ontspringen nog te vaak de dans bij belastingontduiking. In de praktijk worden deze mensen zelden strafrechtelijk vervolgd, terwijl hier wel mogelijkheden voor bestaan. Dat moet anders, omdat dit de mensen zijn die de ingewikkelde constructies bedenken om de fiscus om de tuin te leiden. We verruimen de mogelijkheden om adviseurs te vervolgen die meewerken aan belastingontduiking en agressieve belastingontwijking.’ 

p. 37: ‘Wij willen structureel 30 miljoen euro extra vrijmaken voor het gericht opsporen en oprollen van belastingontwijkingsconstructies, witwaspraktijken en fraude. Witteboordfraude moet veel actiever worden bestreden, o.a. door hogere straffen. De schade hiervan is gigantisch en het vergroot de ongelijkheid.’

p. 38: ‘De internationale race naar de bodem bij de winstbelasting moet stoppen. Nederland moet inzetten op een zwarte lijst van belastingparadijzen, publieke rapportage per land over de betaalde winstbelasting door multinationals en een Europees minimumtarief voor de winstbelasting.’

p. 60: ‘Wie welvarend is, heeft de kans om het leven van anderen te verbeteren. Niet alleen door ontwikkelingssamenwerking, maar bijvoorbeeld ook door eerlijke handel en het bestrijden van belastingontwijking.’

p. 62: ‘Wij willen dat het Stabiliteits- en Groeipact meer ruimte biedt voor extra investeringen. In landen waar de werkloosheid hoog is, boven de 5-procent, komt er ruimte om extra investeringen te doen ter bestrijding van werkloosheid die ook jongeren hard treft. Deze moet hand in hand gaan met maatregelen om de economie te versterken en de corruptie en belastingontwijking te bestrijden.’

p. 62: ‘De Europese Unie moet weer zij aan zij staan met de burgers van de EU, en mensen hoop op een betere toekomst bieden. Dit kan door zich te richten op cruciale zaken zoals het bevorderen van werkgelegenheid en goed werk, het beheersbaar maken van het vluchtelingenvraagstuk en de migratie, en het aanpakken van belastingontwijking.’

p. 62: ‘Belastingen zijn het sterkste wapen tegen ongelijkheid. Wij willen internationale belastingontwijking tegengaan, zoals ook in hoofdstuk vijf is te lezen, en wij beginnen in Europa. Internationale bedrijven moeten verplicht worden openbaar te maken waar ze actief zijn en hoeveel belasting ze betalen per land.’ 

SP

Ook grote bedrijven en multinationals gaan voortaan hun eerlijke deel in de belastingen betalen als het aan de SP ligt.

Uitleg: De SP bepleit een stevige aanpak van belastingontduiking –en ontwijking door multinationals en brievenbusondernemingen. Iedereen moet een eerlijke bijdrage gaan leveren aan de Nederlandse samenleving. Dat wil de partij bijvoorbeeld realiseren met ‘verplichtende afspraken tussen landen in Europa’ (p. 43), door ‘geen belastingverdragen met belastingparadijzen af te sluiten’ (p. 17) en de massale ontduiking en ontwijking via Nederland aan te pakken, ‘waaronder de speciale belastingafspraken met multinationals (tax rulings)’ (p. 17). Op deze manier voorkomen we dat arme landen miljarden aan belastinginkomsten mislopen, aldus de SP.    

Citaten:

p. 6: ‘Laten we multinationals voortaan gewoon belasting betalen, voeren we een extra belasting in voor miljonairs en gaan de lasten voor mensen met een middeninkomen en lager inkomen omlaag.’

p. 17: ‘Ook grote bedrijven en multinationals gaan voortaan hun eerlijke deel in de belastingen betalen. Ontduiking van de belastingen pakken we aan, waaronder ook de speciale belastingafspraken met multinationals (tax rulings). Daarmee zorgen we ervoor dat iedereen een eerlijke bijdrage gaat leveren aan onze samenleving. We sluiten geen nieuwe belastingverdragen met belastingparadijzen en zeggen bestaande verdragen met belastingparadijzen op. We stoppen direct met Nederland als belastingparadijs.’

p. 18: ‘De vennootschapsbelasting in EU-landen wordt steeds verder verlaagd om met elkaar te concurreren, we moeten stoppen met deze race-to-the-bottom.’

p. 43: ‘Belastingontwijking door multinationals en brievenbusondernemingen worden aangepakt, door verplichtende afspraken tussen landen in Europa.’

p. 58: ‘Belastingontwijking pakken we aan, in de eerste plaats de massale ontwijking via Nederland. Op deze manier voorkomen we dat niet alleen Nederland maar ook arme landen miljarden aan belastinginkomsten mislopen.’ 


ChristenUnie

De ChristenUnie bepleit een effectieve bestrijding van belastingontwijking door multinationals en het voorkomen van belastingconcurrentie.

Uitleg: De ChristenUnie bepleit een stevige en effectieve bestrijding van belastingontwijking of ontduiking door multinationale bedrijven. Daarom is de partij voor Europese afspraken over het betalen van belastingen (p. 92). Bijvoorbeeld een Europees minimumtarief voor de vennootschapsbelasting en btw ‘om de doorgaande race to the bottom van winstbelastingen te stoppen’ (p. 19). Maar ook ‘dat belasting wordt betaald waar de winst wordt gemaakt of inkomen wordt verkregen’ (p. 91). Daarnaast wil de ChristenUnie dat Nederland meer doet om belastingontwijking in eigen land tegen te gaan, bijvoorbeeld door het openbaar maken van waar bedrijven belasting betalen (p. 101). Want ontwikkelingslanden lopen veel belastinginkomsten mis door Nederland als belastingparadijs, bepleit de ChristenUnie. En een hoger ontwikkelingsbudget is, volgens de partij, niet effectief als onze belastingregels of handelssystemen nadelig zijn voor de positie van ontwikkelingslanden. 

Citaten:

p. 19: ‘Belastingontwijking, -ontduiking en fraude effectief bestrijden. Geen extra belastingvoordelen voor buitenlandse bedrijven. Voor het toezicht worden voldoende middelen voor personeel en materieel (automatisering) ter beschikking gesteld. Alle vormen van belastingontduiking en fraude worden hard aangepakt. Nederland spant zich in om te voorkomen dat multinationale bedrijven belastingbetaling ontwijken of ontduiken. Om de doorgaande race to the bottom van winstbelastingen te stoppen bepleiten we, evenals voor de btw, in Europees verband een minimumtarief voor de vennootschapsbelasting.’

p. 91: ‘Na LuxLeaks en de PanamaPapers dienen mondiale, maar in elk geval Europese afspraken te worden gemaakt over het betalen van belastingen. Uitgangspunt dient te zijn, dat belasting wordt betaald waar de winst wordt gemaakt of inkomen wordt verkregen.’

p. 92: ‘De ChristenUnie is voor Europese afspraken over het betalen van belastingen door bedrijven.’

p. 94: ‘Geloofwaardige mensenrechtendialoog. Dus geen migratiedeal waarbij de bescherming van fundamentele mensenrechten wordt uitgeruild tegen het nationale belang. Of Nederland als belastingparadijs waardoor ontwikkelingslanden veel inkomsten mislopen.’

p. 99: ‘Het gaat niet alleen om de hoogte van het ontwikkelingsbudget, maar ook dat onze belastingregels of handelssystemen niet nadelig zijn voor de positie van ontwikkelingslanden. Handelsverdragen moeten juist bijdragen aan inclusieve en duurzame groei.’

p. 101: ‘Eerlijke belastingen. Belastingontwijking leidt tot sociale ongerechtigheid. Belasting hoort te worden betaald waar winst en inkomen wordt verkregen. De ChristenUnie wil dat Nederland meer doet om belastingontwijking tegen te gaan, ook in eigen land. Bedrijven moeten openbaar maken waar zij belasting betalen.’  

SGP

De SGP is tegen belastingontwijking –en ontduiking van multinationals, maar legt geen link met ontwikkelingslanden.

Uitleg: ‘Belastingontduiking –en ontwijking zijn onaanvaardbaar’, volgens de SGP. ‘Iedereen moet een eerlijk deel aan belasting betalen, ook bedrijven’ (p. 74). Daarom werkt Nederland ‘internationaal samen voor een betere belastingheffing in ontwikkelingslanden en het bestrijden van belastingontwijking door multinationals’ (p. 53). Als concrete maatregel wil de partij dat belastingheffing daar gaat plaatsvinden waar kosten en winst worden gerealiseerd.

Opvallend is dat de partij er tegelijkertijd ook voor pleit dat ‘individuele lidstaten blijven gaan over hun eigen belastingtarieven, en dat de plannen mogen niet leiden tot een verhoging van ondernemerslasten of oneerlijke concurrentie’ (p. 87). Er komt dus geen Europese belastingheffing.  

Citaten:

p. 53: ‘Nederland werkt internationaal samen voor een betere belastingheffing in ontwikkelingslanden en het bestrijden van belastingontwijking door multinationals.’

p. 74: ‘Belastingontduiking is onaanvaardbaar. Niet alleen de staat wordt op die manier benadeeld, maar ook andere belastingbetalers. Het mag gewoon niet. Punt. Dan is er ook nog belastingontwijking. Feitelijk is het niet illegaal, maar moreel gezien kan er zeker een grens worden overschreden. Iedereen moet een eerlijk deel aan belasting betalen, ook bedrijven. Gebeurt dat niet, dan wordt het draagvlak voor belastingen uitgehold.’

p. 74: ‘Belastingheffing vindt plaats waar kosten en winst worden gerealiseerd. Ondernemers die via allerlei fiscale constructies de opbrengst en winst zodanig verschuiven dat er uiteindelijk geen belasting meer hoeft te worden betaald, moeten worden tegengehouden.’

p. 74: ‘Een nationale aanpak van dit soort praktijken werkt slecht. Daarom dient Nederland zich in te spannen voor een brede, internationale aanpak van deze misstanden, zoals via de EU en de OESO.’

p. 74: ‘Belangrijke randvoorwaarden: individuele lidstaten blijven gaan over hun eigen belastingtarieven, en de plannen mogen niet leiden tot een verhoging van ondernemerslasten of oneerlijke concurrentie.’

p. 87: ‘Er komt geen EU belastingheffing.’

PVV

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op belastingontwijking of belastingontduiking door multinationale ondernemingen.

Uitleg: Het partijprogramma van PVV legt zich niet toe op belastingontwijking of belastingontduiking door multinationale ondernemingen en de gevolgen daarvan voor ontwikkelingslanden. 

Citaten:

Geen. 

GroenLinks

De stevige aanpak van belastingontwijking door multinationals van GroenLinks omvat concrete maatregelen die de positie van ontwikkelingslanden ten goede komt.

Uitleg: GroenLinks bepleit een stevige aanpak van belastingontwijking en het zwaarder straffen van belastingontduiking door multinationals. Om te beginnen mag Nederland, volgens de partij, ‘geen spil meer zijn in internationale belastingconstructies die ten koste gaan van belastingbetalende burgers en van ontwikkelingslanden’ (p. 15). Sterker nog, in Europa wordt Nederland aanjager van de internationale aanpak van belastingontwijking, als het aan GroenLinks ligt. ‘Nederland zet zich dan in voor een geharmoniseerde Europese grondslag voor de vennootschapsbelasting met een minimumtarief’ (p. 17). Er komt een scherper toezicht op trustkantoren die nu werken voor brievenbusfirma’s (p. 17). En multinationals worden verplicht om per land openbaar te maken hoeveel vennootschapsbelasting zij betalen (p. 17).

Verder bepleit GroenLinks dat belastingontduiking en -ontwijking die ten koste gaat van ontwikkelingslanden, wordt aangepakt en dat deze landen daar een stem in krijgen (p. 74). Zo wil de partij bijvoorbeeld dat belastingverdragen met ontwikkelingslanden worden voorzien van een antimisbruikbepaling. ‘Bij onderhandelingen worden de belangen van ontwikkelingslanden dan beschermd’ (p. 17). 

Citaten:

p. 15: ‘Belastingontduiking wordt zwaarder bestraft en belastingontwijking wordt aangepakt. Multinationals gaan gewoon belasting betalen. Nederland mag geen spil meer zijn in internationale belastingconstructies die ten koste gaan van belastingbetalende burgers en van ontwikkelingslanden. In Europa wordt Nederland aanjager van de internationale aanpak van belastingontwijking.’ 

p. 17: ‘We pakken belastingontwijking door multinationals aan door het beperken van fiscale ontwijkingsmogelijkheden via onder meer de innovatiebox, doorsluisconstructies en vestigingen in belastingparadijzen. Nederland zet zich in voor een geharmoniseerde Europese grondslag voor de vennootschapsbelasting met een minimumtarief.’

p. 17: ‘Multinationals worden verplicht per land openbaar te maken hoeveel vennootschapsbelasting zij betalen, hoeveel winst zij maken en wat de omvang van hun activiteiten is. Speciale belastingafspraken met de fiscus worden openbaar gemaakt.’

p. 17: ‘Belastingverdragen met ontwikkelingslanden worden aangepast en voorzien van een antimisbruikbepaling. Bij onderhandelingen worden de belangen van ontwikkelingslanden beschermd.’

p. 17: ‘We verscherpen het toezicht op trustkantoren die nu werken voor brievenbusfirma’s. We saneren de sector met strenge regels en door illegale praktijken harder aan te pakken. Er komt een openbaar register waarin staat wie de eigenaar is van een brievenbusfirma en wie profiteert van constructies via brievenbusfirma’s en trustkantoren.’

p. 72: ‘Een gezamenlijk belastingbeleid richt zich op het tegengaan van belastingontwijking en op vergroening van belastingen.’

p. 74: ‘Alle aspecten van internationaal beleid, zoals handelspolitiek, worden getoetst op hun gevolgen voor ontwikkelingslanden en bijdrage aan de duurzame ontwikkelingsdoelen. Belastingontduiking en -ontwijking ten koste van ontwikkelingslanden worden aangepakt en deze landen krijgen daar een stem in.’ 

PvdD

Met herziening van de belastingwetgeving en belastingverdragen wil de PvdD voorkomen dat ontwikkelingslanden miljarden aan inkomsten mislopen.

Uitleg: De Partij voor de Dieren bepleit een stevige aanpak van de grootschalige belastingontwijking door multinationals. Nederland stopt met het faciliteren van deze belastingontwijking, want dit ‘ontneemt mensen in ontwikkelingslanden kansen om in hun eigen land een goed bestaan op te bouwen’ (p. 36). Daarom wil de PvdD ‘belastingwetgeving en belastingverdragen zo herzien dat ontwikkelingslanden niet meer miljarden aan inkomsten mislopen’ (p. 37). Bedrijven worden bijvoorbeeld verplicht transparant zijn over de belastingen die zij betalen (p. 35). Bilaterale belasting- en investeringsverdragen worden ‘doorgelicht op hun effecten voor milieu en het ontstaan van belastingconcurrentie tussen landen om bedrijven aan te trekken ten laste van de burger’ (p. 35). Bovenal bepleit de PvdD hulp aan ontwikkelingslanden om de ‘belastingen te ontvangen waar ze recht op hebben’ (p. 35).

Citaten

p. 5: ‘Nederland stopt het faciliteren van grootschalige belastingontwijking door multinationals, en maakt alle deals (tax rulings) die gesloten zijn met bedrijven openbaar.’ 

p. 35: ‘Bestaande vrijhandelsakkoorden en associatieakkoorden waarin Nederland partner is, worden herzien. Ook de vele bilaterale belasting- en investeringsverdragen die Nederland heeft gesloten worden doorgelicht op hun effecten voor milieu en het ontstaan van belastingconcurrentie tussen landen om bedrijven aan te trekken ten laste van de burger.’

p. 35: ‘Belastingontduiking wordt aangepakt, te beginnen in Nederland en in nauwe samenwerking met andere lidstaten. Ontwikkelingslanden worden geholpen om de belastingen te ontvangen waar ze recht op hebben. Nederland verplicht bedrijven tot transparantie over de belastingen die zij betalen.’

p. 36: ‘Onze agressieve export- en handelsstrategie en het faciliteren van belastingontwijking door multinationals, ontneemt mensen in ontwikkelingslanden kansen om in hun eigen land een goed bestaan op te bouwen.’

p. 37: ‘Belastingwetgeving en belastingverdragen worden zo herzien dat ontwikkelingslanden niet meer miljarden aan inkomsten mislopen via belastingontwijking door multinationals.’ 

50PLUS

50PLUS gaat in haar partijprogramma niet in op belastingontwijking of belastingontduiking door multinationale ondernemingen.

Uitleg: In haar partijprogramma gaat 50PLUS niet in op de aanpak van belastingontwijking door (hoofdzakelijk) multinationals. Wel bepleit de partij dat ‘perverse prikkels (waaronder belastingconstructies) niet langer deel uit moeten maken van ons belastingsysteem’ (p. 5). Het is echter onduidelijk welke perverse prikkels de partij bedoelt en hoe deze uit het belastingsysteem moeten verdwijnen.

Citaten:

p. 5: ‘Perverse prikkels (waaronder belastingconstructies) maken niet langer deel uit van ons belastingsysteem.’