Politici in Nederland en de Europese Unie nemen te vaak beslissingen die belangen van ontwikkelingslanden schaden. Dat moet veranderen. Fair Politics wil dat landen niet worden belemmerd, maar de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.

FairKiezingswijzer 2017

Beweeg met je muis over de icoontjes en zie in één oogopslag hoe de politieke partijen al dan niet rekening houden met de belangen van ontwikkelingslanden. Klik op een onderwerp of op een partij en lees onze uitgebreide analyse.

cdad66vvdpvdaspcusgppvvgroenlinkspvdd50plus
HANDEL

HANDEL (CDA)

Het CDA gebruikt handelsbeleid om de economische positie van Nederland te verbeteren, en besteedt te weinig aandacht aan de positie van ontwikkelingslanden.

HANDEL (D66)

D66 wil ontwikkelingslanden meer kans geven om naar de EU te exporteren door handelsbarrières te verminderen.

HANDEL (VVD)

Nederlandse handelsbelangen staan voorop bij de VVD. Handel wordt zelfs een instrument om ontwikkelingslanden te dwingen mee te werken aan Nederlands beleid.

HANDEL (PvdA)

De PvdA bepleit dat handel en handelsverdragen moeten bijdragen aan het verduurzamen van productieketens en betere posities van ontwikkelingslanden.

HANDEL (SP)

SP is voor eerlijke handel waarvan ook de bevolking van betrokken landen profiteert, maar maakt deze ambitie weinig concreet.

HANDEL (ChristenUnie)

CU vindt dat internationale handel vooral moet bijdragen aan inclusieve en duurzame groei in ontwikkelingslanden en heeft daar concrete maatregelen voor.

HANDEL (SGP)

Volgens de SGP ligt samenwerking ten grondslag aan het ten goede komen van internationale handel aan de allerarmsten.

HANDEL (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op internationale handel.

HANDEL (GroenLinks)

GroenLinks pleit o.a. voor toetsing van de impact van handelspolitiek op ontwikkelingslanden en bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen.

HANDEL (PvdD)

De PvdD wil expliciet rekening houden met de belangen van ontwikkelingslanden in het Nederlandse internationaal handelsbeleid.

HANDEL (50PLUS)

Het partijprogramma van 50Plus is uiterst beperkt over internationale handel.

KLIMAAT

KLIMAAT (CDA)

De ambities voor energiebesparing en opwekking van duurzame energie werkt het CDA nauwelijks uit in concrete plannen.

KLIMAAT (D66)

D66 pleit voor een minister van Klimaat en Energie, nationale klimaatwet en ontwikkelingssamenwerking met klimaathulp en klimaatfinanciering.

KLIMAAT (VVD)

Het Nederlands belang staat voorop in klimaatbeleid van VVD waarbij slechts bestaande afspraken nageleefd moeten worden.

KLIMAAT (PvdA)

De PvdA wil dat het Parijs Klimaatakkoord doorwerkt in ambitieuze doelstellingen en dat ontwikkelingshulp meer wordt toegespitst op klimaatverandering.

KLIMAAT (SP)

De SP pleit voor ontwikkelingsbeleid gebaseerd op het Parijs Klimaatakkoord om de gevolgen van klimaatverandering te bestrijden.

KLIMAAT (ChristenUnie)

De CU wil niet dat de allerarmsten opdraaien voor de gevolgen van klimaatverandering en pleit voor klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (SGP)

De SGP wil zich inzetten voor het bestrijden van klimaatverandering en doet dit o.a. vanwege de positieve uitwerking op ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (PVV)

De PVV wil geen geld uitgeven aan innovatie of windmolens, wat negatieve klimaatgevolgen voor ontwikkelingslanden teweegbrengt.

KLIMAAT (GroenLinks)

GroenLinks wil met het Parijs Klimaatakkoord als basis een ambitieus klimaatbeleid met specifieke klimaatsteun voor ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (PvdD)

De PvdD wil een duurzaamheidsmeetlat voor toekomstig beleid, eisen aan grondstoffenimport, internationaal bindende regels en een milieugerechtshof.

KLIMAAT (50PLUS)

50PLUS wil CO2-uitstoot terugdringen om de wereld leefbaar te houden, maar toont weinig ambities voor een duidelijk klimaatbeleid.

VREDE & VEILIGHEID

VREDE & VEILIGHEID (CDA)

Het CDA bepleit het belang van internationale samenwerking in een veilige wereld, maar maakt dit niet concreet.

VREDE & VEILIGHEID (D66)

D66 is voorstander van een strenger EU wapenexportbeleid dat concurrentie tussen lidstaten moet beperken en toewerkt naar een gemeenschappelijk beleid.

VREDE & VEILIGHEID (VVD)

De VVD gaat niet in op wapenexport en bepleit ontwikkelingsgelden in te zetten voor het financieren van militaire missies.

VREDE & VEILIGHEID (PvdA)

De PvdA wil een strenger wapenexportbeleid, zeker als het gaat om de export van controversiële wapens en/of naar repressieve regimes.

VREDE & VEILIGHEID (SP)

De SP wil de huidige wapenexportregelgeving strenger naleven en wapenexport naar staten waar mensenrechten worden geschonden stoppen.

VREDE & VEILIGHEID (ChristenUnie)

De ChristenUnie is tegen wapenhandel met landen die mensenrechten schaden, maar maakt deze inzet niet concreet.

VREDE & VEILIGHEID (SGP)

De SGP gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

VREDE & VEILIGHEID (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

VREDE & VEILIGHEID (GroenLinks)

GroenLinks maakt zich sterk voor een strikt, door mensenrechten gedreven wapenexportbeleid, zowel internationaal als in Nederland.

VREDE & VEILIGHEID (PvdD)

De PvdD is kritisch over wapenexport naar landen die mensenrechten schenden en pleit voor internationale regelgeving.

VREDE & VEILIGHEID (50PLUS)

50PLUS gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

BELASTINGONTWIJKING

BELASTINGONTWIJKING (CDA)

Het CDA wil stevig optreden tegen bedrijven en multinationals die belasting ontwijken, maar legt geen link met ontwikkelingslanden.

BELASTINGONTWIJKING (D66)

D66 wil een stevige aanpak in de strijd tegen oneerlijke belastingpraktijken op Europees niveau, met Nederland als koploper.

BELASTINGONTWIJKING (VVD)

De VVD is tegen het hervormen van belastingverdragen, omdat dit het nationale vestigingsklimaat zal schaden

BELASTINGONTWIJKING (PvdA)

Belastingen zijn een wapen tegen ongelijkheid en daarom komt de PvdA met concrete maatregelen om belastingontwijking te bestrijden.

BELASTINGONTWIJKING (SP)

Ook grote bedrijven en multinationals gaan voortaan hun eerlijke deel in de belastingen betalen als het aan de SP ligt.

BELASTINGONTWIJKING (ChristenUnie)

De ChristenUnie bepleit een effectieve bestrijding van belastingontwijking door multinationals en het voorkomen van belastingconcurrentie.

BELASTINGONTWIJKING (SGP)

De SGP is tegen belastingontwijking –en ontduiking van multinationals, maar legt geen link met ontwikkelingslanden.

BELASTINGONTWIJKING (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op belastingontwijking of belastingontduiking door multinationale ondernemingen.

BELASTINGONTWIJKING (GroenLinks)

De stevige aanpak van belastingontwijking door multinationals van GroenLinks omvat concrete maatregelen die de positie van ontwikkelingslanden ten goede komt.

BELASTINGONTWIJKING (PvdD)

Met herziening van de belastingwetgeving en belastingverdragen wil de PvdD voorkomen dat ontwikkelingslanden miljarden aan inkomsten mislopen.

BELASTINGONTWIJKING (50PLUS)

50PLUS gaat in haar partijprogramma niet in op belastingontwijking of belastingontduiking door multinationale ondernemingen.

EERLIJK WERK

EERLIJK WERK (CDA)

Het CDA wil mensen in ontwikkelingslanden een menswaardig bestaan bieden en vraagt aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen.

EERLIJK WERK (D66)

D66 wil steun voor bedrijven die verantwoordelijkheid nemen m.b.t. hun impact om hen heen in de wereld.

EERLIJK WERK (VVD)

De VVD bepleit dat ondernemers zich houden aan bestaande afspraken over mensenrechten, maar wil tegelijkertijd ook minder complexe regelgeving voor bedrijven in het buitenland.

EERLIJK WERK (PvdA)

De PvdA legt een sterke focus op betere arbeidsomstandigheden in ontwikkelingslanden en het tegengaan van kinderarbeid.

EERLIJK WERK (SP)

De SP besteedt in haar verkiezingsprogramma geen aandacht aan eerlijk werk wereldwijd.

EERLIJK WERK (ChristenUnie)

De CU komt met een ambitieuze serie maatregelen om arbeids- en kinderrechten te bevorderen, zo nodig met behulp van wetten en sancties.

EERLIJK WERK (SGP)

De SGP vindt dat bedrijven zich aan de bestaande regels voor maatschappelijk verantwoord ondernemen moeten houden, maar maakt deze inzet niet concreet.

EERLIJK WERK (PVV)

De PVV wil stoppen met ontwikkelingshulp en vermeldt niets over eerlijk werk wereldwijd.

EERLIJK WERK (GroenLinks)

Als het aan GroenLinks ligt, wordt Nederland koploper in internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen.

EERLIJK WERK (PvdD)

De PvdD heeft veel concrete en stevige plannen om de omstandigheden van arbeiders in ontwikkelingslanden te verbeteren.

EERLIJK WERK (50PLUS)

50PLUS toont geen concrete ambities op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

MIGRATIE & ONTWIKKELING

MIGRATIE & ONTWIKKELING (CDA)

CDA beperkt migratie tot vluchtelingen; met een focus op de terugkeer en bijdrage van vluchtelingen aan de wederopbouw van herkomstlanden.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (D66)

De brede migratieaanpak van D66 omvat o.a. ook het creëren van legale routes voor vluchtelingen en een selectief systeem voor economische migranten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (VVD)

Adequate opvang in de regio moet migratie naar de EU onnodig en onmogelijk maken volgens de VVD.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PvdA)

De PvdA komt met een brede migratieaanpak en wil o.a. investeren in veilige, legale routes en toekomstperspectief in zowel de regio als in Nederland.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (SP)

De SP is voor het aanpakken van de grondoorzaken en het verbeteren van de opvang van vluchtelingen (in de regio), maar maakt deze inzet niet concreet.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (ChristenUnie)

ChristenUnie bepleit een brede migratieaanpak die zich o.a. richt op grondoorzaken en betere opvang in de regio, maar ook op verplichte terugkeer.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (SGP)

SGP focust zich op het loskoppelen van migratie uit het ontwikkelingsbudget en outsourcing van opvang van vluchtelingen en asielaanvragen buiten Europa.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PVV)

De PVV wil de Nederlandse grenzen sluiten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (GroenLinks)

GroenLinks wil betere opvang in de regio en veiligere routes voor vluchtelingen, maar ook een tijdelijke visa voor arbeidsmigranten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PvdD)

Een menswaardige opvang in de regio en een uitgebreide aanpak van oorzaken van de vluchtelingencrisis: dat is de inzet van de PvdD.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (50PLUS)

50PLUS ‘staat voor een streng, rechtvaardig en humaan vreemdelingenbeleid’, maar maakt deze ambitie niet concreet.

FAIR POLITICS

FAIR POLITICS (CDA)

De geïntegreerde aanpak om mensen in ontwikkelingslanden weerbaar te maken, werkt het CDA nauwelijks uit in concrete (bekostigings) plannen.

FAIR POLITICS (D66)

D66 onderbouwt een stevig ontwikkelingsbeleid dat ook ingaat op zaken als handel en klimaat, en dat bekostigd wordt met 0,7 procent van het BNP.

FAIR POLITICS (VVD)

Nederlandse (handels)belangen staan altijd voorop bij de VVD; zo wil de partij ontwikkelingshulp voorwaardelijk maken.

FAIR POLITICS (PvdA)

Met o.a. een ministersaanpak en een toets voor nieuw beleid, wil de PvdA voorkomen dat wat we met de ene hand geven, wordt weggenomen met de andere.

FAIR POLITICS (SP)

De SP is voor ontwikkelingssamenwerking gebaseerd op ‘wederzijds begrip en respect’, maar maakt deze ambitie niet (financieel) concreet.

FAIR POLITICS (ChristenUnie)

CU wil zowel een hoger ontwikkelingsbudget als dat het beleid niet nadelig is voor ontwikkelingslanden, en stelt o.a. een beleidstoets voor.

FAIR POLITICS (SGP)

De SGP wil de belangen van ontwikkelingslanden meenemen in beleid met een impacttoets, maar blijft onduidelijk over de hoogte van het ontwikkelingsbudget.

FAIR POLITICS (PVV)

De PVV wil de Nederlandse financiering van ontwikkelingshulp stoppen.

FAIR POLITICS (GroenLinks)

Naast een verhoging en zuivering van het budget, wil GroenLinks dat internationaal beleid getoetst wordt op de gevolgen voor ontwikkelingslanden.

FAIR POLITICS (PvdD)

De PvdD houdt expliciet rekening met de kansen voor mensen in ontwikkelingslanden en wil o.a. alle beleid langs een duurzaamheidsmeetlat leggen.

FAIR POLITICS (50PLUS)

50PLUS wil zich aan internationale afspraken over ontwikkelingshulp houden en ondersteunt de Duurzame Ontwikkelingsdoelen, maar mist concrete ambitie.

Twitter

CU

HANDEL (CU)

CU vindt dat internationale handel vooral moet bijdragen aan inclusieve en duurzame groei in ontwikkelingslanden en heeft daar concrete maatregelen voor.

Uitleg: De ChristenUnie zet in op nieuwe inclusieve handelsverdragen, vanuit het uitgangspunt dat het niet alleen gaat om de hoogte van het ontwikkelingsbudget, maar ook dat onze belastingregels of handelssystemen niet nadelig zijn voor de positie van ontwikkelingslanden. Deze handelsverdragen moeten bijdragen aan duurzame groei in ontwikkelingslanden, en geven tegelijkertijd een positieve impuls aan het Nederlandse bedrijfsleven. Door het opnemen van duurzame en inclusieve groei en wederkerigheid in handelsverdragen, kunnen ‘Afrikaanse boeren profiteren van eerlijke prijzen, worden ongelijkheid, landroof en uitputting van hulpbronnen bestreden en kan Europa belangrijke grondstoffen blijven importeren’ (p. 100). In die lijn mogen ‘Economische Partnerschapsakkoorden niet de regionale en lokale markten in die landen verstoren’, als het aan de ChristenUnie ligt (p. 68). Bijvoorbeeld door het beschermen van traditionele visgebieden in ontwikkelingslanden. Ook wil de partij Europese mensenrechtenvoorwaarden onderdeel maken van deze nieuwe handelsverdragen.

Citaten:

p. 66: ‘Handelsakkoorden leggen onacceptabele beperkingen op aan het stellen van maatschappelijk verantwoorde eisen aan producten en diensten.’

p. 71: ‘Rechtvaardige handelsakkoorden. Economische Partnerschapsakkoorden (EPA’s), die zijn afgesloten met landen in Afrika, de Caraïben en de Stille Oceaan (voormalige koloniën van Europese landen), mogen niet de regionale en lokale markten in die landen verstoren.’

p. 74: ‘Nederland blijft zich sterk maken voor een internationale samenwerking op het gebied van visserijbeheer, bescherming van de traditionele visgebieden van ontwikkelingslanden, een verbod op de walvisvangst en een algeheel verbod op het gebruik van drijfnetten.’

p. 74: ‘Minder (Europese)regels. Bij visquota wordt meer rekening gehouden met soorten die vaak samen worden gevangen (geassocieerde bestanden) en er wordt meer verantwoordelijkheid gelegd bij de regionale beheergroepen. Er moet worden voorkomen dat visserijen stil komen te liggen door ‘choke species’ (soorten die worden meegevangen met de hoofdsoort en waarvoor een klein quotum beschikbaar is).’

p. 74: ‘Nederland blijft zich sterk maken voor een internationale samenwerking op het gebied van bescherming van de traditionele visgebieden van ontwikkelingslanden.’

p. 92: ‘Wij kunnen alleen instemmen met vrijhandelsverdragen, zoals TTIP, als het verdrag aan een sociale, duurzame en juridische ondergrens voldoet.’

 p. 92: ‘De ChristenUnie zet in op inclusieve handelsverdragen die leiden tot duurzame groei en een positieve impuls voor het Nederlandse bedrijfsleven. Daarom moeten: Handelsverdragen leiden tot duurzame en inclusieve groei, ook in ontwikkelingslanden. Mensenrechtenvoorwaarden EU ook toepassen in overige handelsverdragen. Voor landen zoals Pakistan en Saoedi-Arabië worden handelsbeperkingen ingevoerd, totdat mensenrechten worden gegarandeerd.’

p. 95: ‘Handel afhankelijk stellen van respect voor godsdienstvrijheid. Geen handelsmissies faciliteren naar landen waar mensenrechten ernstig worden geschonden en geen godsdienstvrijheid is. Bilaterale betrekkingen, handels- en ontwikkelingsrelaties worden mede afhankelijk gemaakt van een betere omgang met politieke en religieuze minderheden.’

p. 99: ‘Het gaat niet alleen om de hoogte van het ontwikkelingsbudget, maar ook dat onze belastingregels of handelssystemen niet nadelig zijn voor de positie van ontwikkelingslanden. Handelsverdragen moeten juist bijdragen aan inclusieve en duurzame groei.’

p. 102: ‘Duurzame en inclusieve handelsverdragen. Handelsverdragen moeten aan een nieuwe standaard gaan voldoen, waarin duurzame en inclusieve groei en wederkerigheid worden opgenomen. Zo kunnen Afrikaanse boeren profiteren van eerlijke prijzen, worden ongelijkheid, landroof en uitputting van hulpbronnen bestreden en kan Europa belangrijke grondstoffen blijven importeren.’

KLIMAAT (CU)

De CU wil niet dat de allerarmsten opdraaien voor de gevolgen van klimaatverandering en pleit voor klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden.

Uitleg: De ChristenUnie pleit voor duurzame sociale gerechtigheid, waarbij de allerarmsten in de wereld niet behoren op te draaien voor de rekening van klimaatverandering (p. 75). De partij wil daarom dat Nederland ‘internationaal verantwoordelijkheid neemt voor klimaatfinanciering, zodat ontwikkelingslanden goed gesteund kunnen worden bij hun voorbereidingen op extreme droogte of overstromingen’ (p. 76). Daarnaast wil de ChristenUnie dat Nederland en Europa ambitieuze verplichte doelstellingen stellen voor CO2-reductie, hernieuwbare energie en energiebesparing. Bijvoorbeeld met het invoeren van duurzaamheidscriteria die nieuwe wetgeving kan toetsen op langetermijngevolgen (p. 62). Ten slotte bepleit de partij dat ‘klimaatfinanciering gericht moet zijn op de allerarmsten, zij voelen de schokken van hongersnood, orkanen en overstromingen het hardst’ (p. 100). 

Citaten:

p. 8: ‘Klimaatverandering is een feit en heeft grote gevolgen, niet alleen voor onszelf, maar juist ook voor arme landen en gebieden. Het is een zaak van recht doen en verantwoordelijkheid nemen om daar nu voortvarend mee aan de slag te gaan. De ChristenUnie wil samen met ondernemers en burgers in één generatie een volledig duurzame energievoorziening realiseren.’ 

p. 62: ‘Nog te vaak is nieuwe wet- en regelgeving onvoldoende toekomstbestendig en wordt er onvoldoende rekening gehouden met de langetermijngevolgen voor generaties na ons. De ChristenUnie wil dat dit via duurzaamheidscriteria getoetst wordt door een onafhankelijke organisatie, bijvoorbeeld door het te borgen in het bestaande instituut ombudsman.’

p. 75: ‘De rekening voor klimaatverandering ligt nu al bij de allerarmsten in de wereld. Paus Franciscus roept in zijn encycliek ‘Laudato Si’ niet voor niets op tot duurzame sociale gerechtigheid. We willen klimaatverandering tegengaan en kwetsbare landen weerbaar maken tegen overstromingen en voedseltekorten. Het Klimaatakkoord van Parijs is daarom een belangrijke wereldwijde afspraak.’

p. 76: ‘het Klimaatprobleem is een mondiaal probleem. Nederland neemt internationaal verantwoordelijkheid voor klimaatfinanciering, zodat ontwikkelingslanden gesteund worden bij hun voorbereidingen op extreme droogte of overstromingen.’ 

p. 93: ‘Europa moet een voortrekkersrol houden wereldwijd door ambitieuze verplichte nationale doelstellingen voor CO2 reductie, hernieuwbare energie en energiebesparing. Voor lucht en scheepvaart komen er bij voorkeur mondiale, anders Europese emissiereductiedoelstellingen.’ 

p. 100: ‘Klimaatfinanciering moet gericht zijn op de allerarmsten, zij voelen de schokken van hongersnood, orkanen en overstromingen het hardst. De CU wil mensen weerbaar maken en de expertise van Nederlandse hulporganisaties en bedrijven inzetten.’ 

VREDE & VEILIGHEID (CU)

De ChristenUnie is tegen wapenhandel met landen die mensenrechten schaden, maar maakt deze inzet niet concreet.

Uitleg: Mensenrechten vormen een belangrijk uitgangspunt voor de ChristenUnie. Deze moeten dan ook geïntegreerd worden in alle beleidsterreinen – van ontwikkelingssamenwerking tot handel en defensie. Dit betekent concreet dat de partij tegen wapenhandel ‘met landen die mensenrechten schenden en die wapens inzetten tegen de eigen bevolking, zoals in het conflict in Syrië’ is (p. 104). Het is echter onduidelijk hoe vernieuwend deze ambitie van de ChristenUnie is op al bestaand beleid. 

Citaten:

p. 10: ‘We maken minimaal 1 miljard extra vrij om te investeren in regionale opvang, veiligheid, stabiliteit en ontwikkeling in crisisgebieden.’

p. 94: ‘Je kunt je niet enerzijds kritisch uitlaten over de doodstraf op afvalligheid, bekering, of homoseksualiteit in islamitische landen en anderzijds handelsmissies faciliteren naar deze landen. Dat betekent: Mensenrechten integreren in alle beleidsterreinen – van ontwikkelingssamenwerking tot handel en defensie.’

p. 94: ‘Mensenrechten integreren in alle beleidsterreinen – van ontwikkelingssamenwerking tot handel en defensie.’  

p. 104: ‘Geen wapenhandel met landen die mensenrechten schenden en die wapens tegen de eigen bevolking inzetten, zoals Syrië en Saoedi-Arabië.’ 

BELASTINGONTWIJKING (CU)

De ChristenUnie bepleit een effectieve bestrijding van belastingontwijking door multinationals en het voorkomen van belastingconcurrentie.

Uitleg: De ChristenUnie bepleit een stevige en effectieve bestrijding van belastingontwijking of ontduiking door multinationale bedrijven. Daarom is de partij voor Europese afspraken over het betalen van belastingen (p. 92). Bijvoorbeeld een Europees minimumtarief voor de vennootschapsbelasting en btw ‘om de doorgaande race to the bottom van winstbelastingen te stoppen’ (p. 19). Maar ook ‘dat belasting wordt betaald waar de winst wordt gemaakt of inkomen wordt verkregen’ (p. 91). Daarnaast wil de ChristenUnie dat Nederland meer doet om belastingontwijking in eigen land tegen te gaan, bijvoorbeeld door het openbaar maken van waar bedrijven belasting betalen (p. 101). Want ontwikkelingslanden lopen veel belastinginkomsten mis door Nederland als belastingparadijs, bepleit de ChristenUnie. En een hoger ontwikkelingsbudget is, volgens de partij, niet effectief als onze belastingregels of handelssystemen nadelig zijn voor de positie van ontwikkelingslanden. 

Citaten:

p. 19: ‘Belastingontwijking, -ontduiking en fraude effectief bestrijden. Geen extra belastingvoordelen voor buitenlandse bedrijven. Voor het toezicht worden voldoende middelen voor personeel en materieel (automatisering) ter beschikking gesteld. Alle vormen van belastingontduiking en fraude worden hard aangepakt. Nederland spant zich in om te voorkomen dat multinationale bedrijven belastingbetaling ontwijken of ontduiken. Om de doorgaande race to the bottom van winstbelastingen te stoppen bepleiten we, evenals voor de btw, in Europees verband een minimumtarief voor de vennootschapsbelasting.’

p. 91: ‘Na LuxLeaks en de PanamaPapers dienen mondiale, maar in elk geval Europese afspraken te worden gemaakt over het betalen van belastingen. Uitgangspunt dient te zijn, dat belasting wordt betaald waar de winst wordt gemaakt of inkomen wordt verkregen.’

p. 92: ‘De ChristenUnie is voor Europese afspraken over het betalen van belastingen door bedrijven.’

p. 94: ‘Geloofwaardige mensenrechtendialoog. Dus geen migratiedeal waarbij de bescherming van fundamentele mensenrechten wordt uitgeruild tegen het nationale belang. Of Nederland als belastingparadijs waardoor ontwikkelingslanden veel inkomsten mislopen.’

p. 99: ‘Het gaat niet alleen om de hoogte van het ontwikkelingsbudget, maar ook dat onze belastingregels of handelssystemen niet nadelig zijn voor de positie van ontwikkelingslanden. Handelsverdragen moeten juist bijdragen aan inclusieve en duurzame groei.’

p. 101: ‘Eerlijke belastingen. Belastingontwijking leidt tot sociale ongerechtigheid. Belasting hoort te worden betaald waar winst en inkomen wordt verkregen. De ChristenUnie wil dat Nederland meer doet om belastingontwijking tegen te gaan, ook in eigen land. Bedrijven moeten openbaar maken waar zij belasting betalen.’  

EERLIJK WERK (CU)

De CU komt met een ambitieuze serie maatregelen om arbeids- en kinderrechten te bevorderen, zo nodig met behulp van wetten en sancties.

Uitleg: Internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemerschap staat hoog in het vaandel bij de ChristenUnie. De partij komt op voor arbeids- en kinderrechten in ontwikkelingslanden en noemt tal van concrete maatregelen. Bijvoorbeeld ‘producten uit de winkels weren waarvan de productie in strijd is met internationale afspraken op het gebied van mensenrechten, kinderarbeid of milieubelasting’ (p. 66), het stimuleren van een leefbaar loon, en het stoppen van overheidssteun aan bedrijven die mensenrechten schenden. De partij wil deze maatregelen zo nodig kracht bij zetten met wetten en sancties. 

Citaten:

p. 66: ‘Het uitgangspunt dat bedrijven die van overheidssteun gebruikmaken, de OESO-normen onderschrijven en naleven. Bedrijven worden uitgesloten van overheidssteun en aanbestedingen, als zij geen actie ondernemen om mensenrechtenschendingen, zoals kinder- en dwangarbeid, in de productieketen te voorkomen.’  

p. 66: ‘Heldere zorgplicht. Heldere codes betreffende de (internationale) zorgplicht en rapportageplicht van bedrijven op het gebied van arbeid, mensenrechten, milieu en eerlijke handelspraktijken. Wettelijke regelgeving van deze zorgplicht als een sector onredelijk lang geen stappen onderneemt of als er een grote groep van achterblijvers is.’  

p. 66: ‘Producten uit de winkels weren waarvan de productie in strijd is met internationale afspraken op het gebied van mensenrechten, kinderarbeid of milieubelasting.’  

p. 101: ‘Wettelijke ondergrens voor eerlijke handel. Binnen risicosectoren komt een wettelijke ondergrens voor bedrijven op het gebied van mensenrechten en eerlijke handel. Bedrijven die weigeren om kinderarbeid of dwangarbeid uit de productieketen te weren, krijgen een sanctie opgelegd door een onafhankelijke toezichthouder.’  

p. 101: ‘Een leefbaar loon zorgt voor een minimuminkomen voor gezinnen en voorkomt dat kinderen moeten werken. Een leefbaar loon wordt naast het bestrijden van kinderarbeid en onveilige werksituaties een belangrijke voorwaarde in het duurzaam inkoopbeleid.’

MIGRATIE & ONTWIKKELING (CU)

ChristenUnie bepleit een brede migratieaanpak die zich o.a. richt op grondoorzaken en betere opvang in de regio, maar ook op verplichte terugkeer.

Uitleg: De ChristenUnie koppelt het aantal vluchtelingen dat naar Europa komt aan de situatie in de herkomstlanden. In deze landen is actie vereist en daarom wil de partij in ontwikkelingssamenwerking en noodhulp investeren. Het budget moet weer 0,7 procent van het BNP gaan uitmaken (p. 99). Tegelijkertijd wil de ChristenUnie de opvang in de regio verbeteren met o.a. het verbeteren van opvangkampen van UNHCR en Nederlandse ontwikkelingsorganisaties in landen als Libanon, Syrië en Turkije en een ruimer uitnodigingsbeleid (p. 28).

Kanttekening is de ambitie van de partij om in te zetten op meer verplichte terugkeer naar herkomstlanden. Economische migranten zijn niet welkom in de EU. Wel is de ChristenUnie voorstander van het uitbreiden van bestaande mogelijkheden voor kennismigranten. Het is echter onduidelijk hoe de partij eventuele brain drain hierin meeneemt. Verder vormen mensenrechten de leidraad in internationaal optreden. De eerstejaarsopvang van asielzoekers wordt jaarlijks gemaximeerd op 250 miljoen euro uit het ontwikkelingsbudget, zodat niet bezuinigd wordt op het bestrijden van de oorzaken van migratie.

Citaten:

p. 28: ‘De grote impact van het aantal vluchtelingen dat naar Europa komt vraagt allereerst om acties in de landen van herkomst. Daarom investeert de ChristenUnie in ontwikkelingssamenwerking en noodhulp. Ook moet de stroom van vluchtelingen naar en binnen Europa en Nederland beheersbaar worden gemaakt. De ChristenUnie stelt daarom de volgende maatregelen voor: Verbeteren van opvang in de regio. Investeren in het verbeteren van de opvangkampen van UNHCR en Nederlandse ontwikkelingsorganisaties in landen als Libanon, Syrië en Turkije. Ruimhartig uitnodigingsbeleid voor kwetsbare vluchtelingen uit de regio, zoals religieuze minderheden en LHBT’ers. Verhogen van het aantal van 500 mensen per jaar.’

p. 30: ‘Samenwerken met andere Europese landen om verplichte terugkeer naar meer landen van herkomst mogelijk te maken. Leren van de ervaringen van andere landen op het gebied van verplichte terugkeer. In bilaterale samenwerkingsafspraken afspraken opnemen over de bereidheid om uitgeprocedeerde vreemdelingen terug te nemen, waarbij uiteraard de mensenrechtenverdragen in acht worden genomen.’

p. 91: ‘Economische migranten die geen bescherming nodig hebben, worden teruggestuurd.’ 

p. 91: ‘Het Blue Card-systeem wordt uitgebreid door lidstaten prioriteiten voor hun arbeidsmarkt te laten aangeven naast de al bestaande mogelijkheden voor
kennismigranten.’

p. 99: ‘Groeien naar een zuivere 0,7% van het BNP voor ontwikkelingssamenwerking, deze kabinetsperiode minimaal 1 miljard per jaar er structureel bij. De bezuinigingen van de vorige kabinetten worden teruggedraaid, om een bijdrage te leveren aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) richting 2030. De eerstejaarsopvang van asielzoekers wordt jaarlijks gemaximeerd op 250 miljoen euro uit het ontwikkelingsbudget, zodat niet bezuinigd wordt op het bestrijden van de oorzaken van migratie.’

FAIR POLITICS (CU)

CU wil zowel een hoger ontwikkelingsbudget als dat het beleid niet nadelig is voor ontwikkelingslanden, en stelt o.a. een beleidstoets voor.

Uitleg: De ChristenUnie bepleit ontwikkelingssamenwerking dat werkt. Hierbij speelt niet alleen de hoogte van het ontwikkelingsbudget een belangrijke rol, maar dienen ook onze belastingregels en handelssystemen niet nadelig te zijn voor de positie van ontwikkelingslanden. Handelsverdragen moeten juist bijdragen aan inclusieve en duurzame groei, volgens de partij. Om dat mogelijk te maken en zo ook een bijdrage te leveren aan het behalen van de Duurzame Werelddoelen in 2030, moet het ontwikkelingsbudget groeien naar 0,7 procent van het BNP, plus een structureel extra bedrag van 1 miljard euro voor de aankomende kabinetsperiode. Eerlijk beleid voor ontwikkelingslanden ziet de ChristenUnie ‘niet alleen als de verantwoordelijkheid van de minister van Ontwikkelingssamenwerking, maar ook andere ministeries en overheden toetsen de positieve en negatieve impact van hun beleid op ontwikkelingslanden’ (p. 101).  

Citaten:

p. 10: ‘We maken minimaal 1 miljard extra vrij om te investeren in regionale opvang, veiligheid, stabiliteit en ontwikkeling in crisisgebieden. De uitgaven voor zuivere ontwikkelingssamenwerking groeien daarmee weer in de richting van 0,7% van ons BNP.’

p. 99: ‘Het gaat niet alleen om de hoogte van het ontwikkelingsbudget, maar het gaat er ook om dat onze belastingregels of handelssystemen niet nadelig zijn voor de positie van ontwikkelingslanden. Handelsverdragen moeten juist bijdragen aan inclusieve en duurzame groei.’

p. 99: ‘Groeien naar een zuivere 0,7% van het BNP voor ontwikkelingssamenwerking, deze kabinetsperiode minimaal 1 miljard per jaar er structureel bij. De bezuinigingen van de vorige kabinetten worden teruggedraaid, om een bijdrage te leveren aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) richting 2030. De eerstejaarsopvang van asielzoekers wordt jaarlijks gemaximeerd op 250 miljoen euro uit het ontwikkelingsbudget, zodat niet bezuinigd wordt op het bestrijden van de oorzaken van migratie.’

p. 101: ‘Niet alleen de minister van Ontwikkelingssamenwerking, maar ook andere ministeries en overheden toetsen de positieve en negatieve impact van hun beleid op ontwikkelingslanden.’