Politici in Nederland en de Europese Unie nemen te vaak beslissingen die belangen van ontwikkelingslanden schaden. Dat moet veranderen. Fair Politics wil dat landen niet worden belemmerd, maar de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.

FairKiezingswijzer 2017

Beweeg met je muis over de icoontjes en zie in één oogopslag hoe de politieke partijen al dan niet rekening houden met de belangen van ontwikkelingslanden. Klik op een onderwerp of op een partij en lees onze uitgebreide analyse.

cdad66vvdpvdaspcusgppvvgroenlinkspvdd50plus
HANDEL

HANDEL (CDA)

Het CDA gebruikt handelsbeleid om de economische positie van Nederland te verbeteren, en besteedt te weinig aandacht aan de positie van ontwikkelingslanden.

HANDEL (D66)

D66 wil ontwikkelingslanden meer kans geven om naar de EU te exporteren door handelsbarrières te verminderen.

HANDEL (VVD)

Nederlandse handelsbelangen staan voorop bij de VVD. Handel wordt zelfs een instrument om ontwikkelingslanden te dwingen mee te werken aan Nederlands beleid.

HANDEL (PvdA)

De PvdA bepleit dat handel en handelsverdragen moeten bijdragen aan het verduurzamen van productieketens en betere posities van ontwikkelingslanden.

HANDEL (SP)

SP is voor eerlijke handel waarvan ook de bevolking van betrokken landen profiteert, maar maakt deze ambitie weinig concreet.

HANDEL (ChristenUnie)

CU vindt dat internationale handel vooral moet bijdragen aan inclusieve en duurzame groei in ontwikkelingslanden en heeft daar concrete maatregelen voor.

HANDEL (SGP)

Volgens de SGP ligt samenwerking ten grondslag aan het ten goede komen van internationale handel aan de allerarmsten.

HANDEL (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op internationale handel.

HANDEL (GroenLinks)

GroenLinks pleit o.a. voor toetsing van de impact van handelspolitiek op ontwikkelingslanden en bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen.

HANDEL (PvdD)

De PvdD wil expliciet rekening houden met de belangen van ontwikkelingslanden in het Nederlandse internationaal handelsbeleid.

HANDEL (50PLUS)

Het partijprogramma van 50Plus is uiterst beperkt over internationale handel.

KLIMAAT

KLIMAAT (CDA)

De ambities voor energiebesparing en opwekking van duurzame energie werkt het CDA nauwelijks uit in concrete plannen.

KLIMAAT (D66)

D66 pleit voor een minister van Klimaat en Energie, nationale klimaatwet en ontwikkelingssamenwerking met klimaathulp en klimaatfinanciering.

KLIMAAT (VVD)

Het Nederlands belang staat voorop in klimaatbeleid van VVD waarbij slechts bestaande afspraken nageleefd moeten worden.

KLIMAAT (PvdA)

De PvdA wil dat het Parijs Klimaatakkoord doorwerkt in ambitieuze doelstellingen en dat ontwikkelingshulp meer wordt toegespitst op klimaatverandering.

KLIMAAT (SP)

De SP pleit voor ontwikkelingsbeleid gebaseerd op het Parijs Klimaatakkoord om de gevolgen van klimaatverandering te bestrijden.

KLIMAAT (ChristenUnie)

De CU wil niet dat de allerarmsten opdraaien voor de gevolgen van klimaatverandering en pleit voor klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (SGP)

De SGP wil zich inzetten voor het bestrijden van klimaatverandering en doet dit o.a. vanwege de positieve uitwerking op ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (PVV)

De PVV wil geen geld uitgeven aan innovatie of windmolens, wat negatieve klimaatgevolgen voor ontwikkelingslanden teweegbrengt.

KLIMAAT (GroenLinks)

GroenLinks wil met het Parijs Klimaatakkoord als basis een ambitieus klimaatbeleid met specifieke klimaatsteun voor ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (PvdD)

De PvdD wil een duurzaamheidsmeetlat voor toekomstig beleid, eisen aan grondstoffenimport, internationaal bindende regels en een milieugerechtshof.

KLIMAAT (50PLUS)

50PLUS wil CO2-uitstoot terugdringen om de wereld leefbaar te houden, maar toont weinig ambities voor een duidelijk klimaatbeleid.

VREDE & VEILIGHEID

VREDE & VEILIGHEID (CDA)

Het CDA bepleit het belang van internationale samenwerking in een veilige wereld, maar maakt dit niet concreet.

VREDE & VEILIGHEID (D66)

D66 is voorstander van een strenger EU wapenexportbeleid dat concurrentie tussen lidstaten moet beperken en toewerkt naar een gemeenschappelijk beleid.

VREDE & VEILIGHEID (VVD)

De VVD gaat niet in op wapenexport en bepleit ontwikkelingsgelden in te zetten voor het financieren van militaire missies.

VREDE & VEILIGHEID (PvdA)

De PvdA wil een strenger wapenexportbeleid, zeker als het gaat om de export van controversiële wapens en/of naar repressieve regimes.

VREDE & VEILIGHEID (SP)

De SP wil de huidige wapenexportregelgeving strenger naleven en wapenexport naar staten waar mensenrechten worden geschonden stoppen.

VREDE & VEILIGHEID (ChristenUnie)

De ChristenUnie is tegen wapenhandel met landen die mensenrechten schaden, maar maakt deze inzet niet concreet.

VREDE & VEILIGHEID (SGP)

De SGP gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

VREDE & VEILIGHEID (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

VREDE & VEILIGHEID (GroenLinks)

GroenLinks maakt zich sterk voor een strikt, door mensenrechten gedreven wapenexportbeleid, zowel internationaal als in Nederland.

VREDE & VEILIGHEID (PvdD)

De PvdD is kritisch over wapenexport naar landen die mensenrechten schenden en pleit voor internationale regelgeving.

VREDE & VEILIGHEID (50PLUS)

50PLUS gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

BELASTINGONTWIJKING

BELASTINGONTWIJKING (CDA)

Het CDA wil stevig optreden tegen bedrijven en multinationals die belasting ontwijken, maar legt geen link met ontwikkelingslanden.

BELASTINGONTWIJKING (D66)

D66 wil een stevige aanpak in de strijd tegen oneerlijke belastingpraktijken op Europees niveau, met Nederland als koploper.

BELASTINGONTWIJKING (VVD)

De VVD is tegen het hervormen van belastingverdragen, omdat dit het nationale vestigingsklimaat zal schaden

BELASTINGONTWIJKING (PvdA)

Belastingen zijn een wapen tegen ongelijkheid en daarom komt de PvdA met concrete maatregelen om belastingontwijking te bestrijden.

BELASTINGONTWIJKING (SP)

Ook grote bedrijven en multinationals gaan voortaan hun eerlijke deel in de belastingen betalen als het aan de SP ligt.

BELASTINGONTWIJKING (ChristenUnie)

De ChristenUnie bepleit een effectieve bestrijding van belastingontwijking door multinationals en het voorkomen van belastingconcurrentie.

BELASTINGONTWIJKING (SGP)

De SGP is tegen belastingontwijking –en ontduiking van multinationals, maar legt geen link met ontwikkelingslanden.

BELASTINGONTWIJKING (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op belastingontwijking of belastingontduiking door multinationale ondernemingen.

BELASTINGONTWIJKING (GroenLinks)

De stevige aanpak van belastingontwijking door multinationals van GroenLinks omvat concrete maatregelen die de positie van ontwikkelingslanden ten goede komt.

BELASTINGONTWIJKING (PvdD)

Met herziening van de belastingwetgeving en belastingverdragen wil de PvdD voorkomen dat ontwikkelingslanden miljarden aan inkomsten mislopen.

BELASTINGONTWIJKING (50PLUS)

50PLUS gaat in haar partijprogramma niet in op belastingontwijking of belastingontduiking door multinationale ondernemingen.

EERLIJK WERK

EERLIJK WERK (CDA)

Het CDA wil mensen in ontwikkelingslanden een menswaardig bestaan bieden en vraagt aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen.

EERLIJK WERK (D66)

D66 wil steun voor bedrijven die verantwoordelijkheid nemen m.b.t. hun impact om hen heen in de wereld.

EERLIJK WERK (VVD)

De VVD bepleit dat ondernemers zich houden aan bestaande afspraken over mensenrechten, maar wil tegelijkertijd ook minder complexe regelgeving voor bedrijven in het buitenland.

EERLIJK WERK (PvdA)

De PvdA legt een sterke focus op betere arbeidsomstandigheden in ontwikkelingslanden en het tegengaan van kinderarbeid.

EERLIJK WERK (SP)

De SP besteedt in haar verkiezingsprogramma geen aandacht aan eerlijk werk wereldwijd.

EERLIJK WERK (ChristenUnie)

De CU komt met een ambitieuze serie maatregelen om arbeids- en kinderrechten te bevorderen, zo nodig met behulp van wetten en sancties.

EERLIJK WERK (SGP)

De SGP vindt dat bedrijven zich aan de bestaande regels voor maatschappelijk verantwoord ondernemen moeten houden, maar maakt deze inzet niet concreet.

EERLIJK WERK (PVV)

De PVV wil stoppen met ontwikkelingshulp en vermeldt niets over eerlijk werk wereldwijd.

EERLIJK WERK (GroenLinks)

Als het aan GroenLinks ligt, wordt Nederland koploper in internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen.

EERLIJK WERK (PvdD)

De PvdD heeft veel concrete en stevige plannen om de omstandigheden van arbeiders in ontwikkelingslanden te verbeteren.

EERLIJK WERK (50PLUS)

50PLUS toont geen concrete ambities op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

MIGRATIE & ONTWIKKELING

MIGRATIE & ONTWIKKELING (CDA)

CDA beperkt migratie tot vluchtelingen; met een focus op de terugkeer en bijdrage van vluchtelingen aan de wederopbouw van herkomstlanden.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (D66)

De brede migratieaanpak van D66 omvat o.a. ook het creëren van legale routes voor vluchtelingen en een selectief systeem voor economische migranten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (VVD)

Adequate opvang in de regio moet migratie naar de EU onnodig en onmogelijk maken volgens de VVD.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PvdA)

De PvdA komt met een brede migratieaanpak en wil o.a. investeren in veilige, legale routes en toekomstperspectief in zowel de regio als in Nederland.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (SP)

De SP is voor het aanpakken van de grondoorzaken en het verbeteren van de opvang van vluchtelingen (in de regio), maar maakt deze inzet niet concreet.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (ChristenUnie)

ChristenUnie bepleit een brede migratieaanpak die zich o.a. richt op grondoorzaken en betere opvang in de regio, maar ook op verplichte terugkeer.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (SGP)

SGP focust zich op het loskoppelen van migratie uit het ontwikkelingsbudget en outsourcing van opvang van vluchtelingen en asielaanvragen buiten Europa.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PVV)

De PVV wil de Nederlandse grenzen sluiten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (GroenLinks)

GroenLinks wil betere opvang in de regio en veiligere routes voor vluchtelingen, maar ook een tijdelijke visa voor arbeidsmigranten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PvdD)

Een menswaardige opvang in de regio en een uitgebreide aanpak van oorzaken van de vluchtelingencrisis: dat is de inzet van de PvdD.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (50PLUS)

50PLUS ‘staat voor een streng, rechtvaardig en humaan vreemdelingenbeleid’, maar maakt deze ambitie niet concreet.

FAIR POLITICS

FAIR POLITICS (CDA)

De geïntegreerde aanpak om mensen in ontwikkelingslanden weerbaar te maken, werkt het CDA nauwelijks uit in concrete (bekostigings) plannen.

FAIR POLITICS (D66)

D66 onderbouwt een stevig ontwikkelingsbeleid dat ook ingaat op zaken als handel en klimaat, en dat bekostigd wordt met 0,7 procent van het BNP.

FAIR POLITICS (VVD)

Nederlandse (handels)belangen staan altijd voorop bij de VVD; zo wil de partij ontwikkelingshulp voorwaardelijk maken.

FAIR POLITICS (PvdA)

Met o.a. een ministersaanpak en een toets voor nieuw beleid, wil de PvdA voorkomen dat wat we met de ene hand geven, wordt weggenomen met de andere.

FAIR POLITICS (SP)

De SP is voor ontwikkelingssamenwerking gebaseerd op ‘wederzijds begrip en respect’, maar maakt deze ambitie niet (financieel) concreet.

FAIR POLITICS (ChristenUnie)

CU wil zowel een hoger ontwikkelingsbudget als dat het beleid niet nadelig is voor ontwikkelingslanden, en stelt o.a. een beleidstoets voor.

FAIR POLITICS (SGP)

De SGP wil de belangen van ontwikkelingslanden meenemen in beleid met een impacttoets, maar blijft onduidelijk over de hoogte van het ontwikkelingsbudget.

FAIR POLITICS (PVV)

De PVV wil de Nederlandse financiering van ontwikkelingshulp stoppen.

FAIR POLITICS (GroenLinks)

Naast een verhoging en zuivering van het budget, wil GroenLinks dat internationaal beleid getoetst wordt op de gevolgen voor ontwikkelingslanden.

FAIR POLITICS (PvdD)

De PvdD houdt expliciet rekening met de kansen voor mensen in ontwikkelingslanden en wil o.a. alle beleid langs een duurzaamheidsmeetlat leggen.

FAIR POLITICS (50PLUS)

50PLUS wil zich aan internationale afspraken over ontwikkelingshulp houden en ondersteunt de Duurzame Ontwikkelingsdoelen, maar mist concrete ambitie.

Twitter

Eerlijk werk

Fatsoenlijk werk is een universele voorwaarde voor een menselijk bestaan. Een leefbaar loon, veilige arbeidsomstandigheden en gelijke behandeling van mannen en vrouwen zijn belangrijke voorwaarden.

Bedrijven moeten hieraan bijdragen door maatschappelijk verantwoord te ondernemen. De Nederlandse overheid speelt hier een belangrijke rol bij. Zo dient de overheid toezicht te houden op het naleven van de IMVO-convenanten en voortgang te monitoren. Verder rapporteert slechts 10 procent van de grootste Europese bedrijven over impact op sociaal en milieugebied, terwijl transparantie en rapportage nodig is om kinderarbeid in de keten te voorkomen en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden te garanderen. Daarnaast is het van belang dat overheidssteun aan bedrijven (financieel en niet-financieel) voorwaarden kent om zo eerlijke arbeid te bevorderen en negatieve impacts van investeringen op milieu en maatschappij te voorkomen. De overheid als inkoper speelt hier uiteraard een voorbeeldrol en dient te allen tijde een duurzaam inkoopbeleid te hanteren. 

Bekijk een overzicht van de belangrijke gebeurtenissen op het gebied van eerlijk werk tijdens de afgelopen kabinetsperiode.

CDA

Het CDA wil mensen in ontwikkelingslanden een menswaardig bestaan bieden en vraagt aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Uitleg: Het CDA wil mensen in ontwikkelingslanden weerbaar en zelfredzaam maken en een menswaardig bestaan bieden. Dit om zowel het belang van mensen in ontwikkelingslanden als het belang van Nederland te dienen. Het CDA vraagt aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen, speciaal daar waar het vrouwen in ontwikkelingslanden betreft (p. 38). Helaas doet de partij geen voorstellen voor concrete maatregelen.

Citaten:

p. 38: ‘Wij kiezen ervoor om diplomatie, Defensie, handel en ontwikkeling samen te brengen in een geïntegreerde aanpak. Dit doen wij om mensen in ontwikkelingslanden weerbaar en zelfredzaam te maken en een menswaardig bestaan te bieden. Wij verbinden maatschappelijke organisaties, bedrijven en de overheid, zowel hier als in de ontvangende regio’s. Op die manier worden internationale samenwerking en solidariteit met de bevolking van fragiele staten verbonden in een wederzijds belang en kunnen nieuwe conflicten en problemen worden voorkomen. Binnen het beleid blijft investering in en via maatschappelijke organisaties van belang vanwege hun specifieke expertise en bereik.’

p. 38: ‘Wij staan pal voor lokale maatschappelijke vrouwenorganisaties die een belangrijke rol spelen om tot duurzame vrede te komen, maar zwaar onder druk staan. Vrouwen zijn dikwijls de motor van economische ontwikkeling, maar verkeren in kwetsbare situaties. Ze werken vaak onder slechte arbeidsomstandigheden en hebben last van uitbuiting en discriminatie. We blijven daarom hameren op maatschappelijk verantwoord ondernemen en eerlijke handel.’

p. 78: ‘Een eerlijke economie is gericht op de lange termijn, op kwaliteit en op een eerlijke prijs. Dat is een keuze voor maatschappelijk verantwoord ondernemen, duurzaamheid en innovatie.’

p. 80: ‘Wij kijken daarom verder dan alleen naar omzet en winstcijfers. We spreken ondernemers, bankiers en consumenten aan op hun wezenlijke bijdrage die zij aan de samenleving leveren; in goede arbeidsverhoudingen, in deugdelijke producten en eerlijk zaken doen.’

D66

D66 wil steun voor bedrijven die verantwoordelijkheid nemen m.b.t. hun impact om hen heen in de wereld.

Uitleg: D66 is ‘trots op Nederlandse bedrijven die de kansen en noodzaak zien om hun bedrijfsvoering fundamenteel te verduurzamen en verantwoordelijkheid nemen voor hun impact op de wereld om hen heen’ (p. 38) en wil deze bedrijven steunen. Het verkiezingsprogramma komt echter met weinig concrete maatregelen die vanuit de overheid moeten zorgen voor betere arbeidsomstandigheden in ontwikkelingslanden. Wel bepleit D66 om tijdens handelsmissies meer aandacht te schenken aan het belang van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Citaten:

p. 48: ‘D66 is trots op grote en kleine Nederlandse bedrijven die de kansen en noodzaak zien om hun bedrijfsvoering fundamenteel te verduurzamen, verantwoordelijkheid nemen voor hun impact op de wereld om hen heen, zichzelf doelen stellen en hierover transparant rapporteren. D66 wil dat de overheid deze beweging steunt, bijvoorbeeld door samenwerking in duurzame ketens te vereenvoudigen en te stimuleren.’ 

p. 64: ‘De overheid loopt met haar € 60 miljard aan duurzame inkoop voorop en zorgt voor de benodigde randvoorwaarden.’

p. 76: ‘D66 wil dat handel met opkomende markten wordt gestimuleerd en dat gewerkt wordt aan eerlijke toegang voor Nederlandse bedrijven tot die groeimarkten. D66 streeft daarbij naar harmonisering van regelgeving. D66 wil hierbij meer aandacht voor het MKB en meer, gerichte, handelsmissies met aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen.’

VVD

De VVD bepleit dat ondernemers zich houden aan bestaande afspraken over mensenrechten, maar wil tegelijkertijd ook minder complexe regelgeving voor bedrijven in het buitenland.

Uitleg: De VVD wil dat ondernemers die zaken doen in het buitenland zich houden aan de bestaande afspraken over mensenrechten. De VVD wil hen echter ook niet met regels in de weg zitten, en zelfs inzetten op ‘eenvoudigere procedures rondom de verstrekking van exportvergunningen’ (p. 42). Deze ambitie voor minder complexe regelgeving zal zeker geen bevorderende werking hebben op maatschappelijk verantwoord ondernemen en de positie van ontwikkelingslanden op het gebied van eerlijk werk. 

Citaten:

p. 42: ‘Procedures rondom het verlenen van exportvergunningen mogen ondernemers die zaken willen doen in het buitenland niet in de weg zitten. Wij willen dat procedures zo snel mogelijk worden doorlopen, zodat bedrijven in een vroeg stadium weten of ze een vergunning krijgen en daarop kunnen anticiperen. Nederland hanteert hierbij strikte regels, onder andere ten aanzien van milieu en mensenrechten. Die regels vinden wij belangrijk. Tegelijkertijd willen wij ook rekening houden met een gelijk speelveld ten opzichte van ondernemers uit andere landen. Als aan alle voorwaarden wordt voldaan, mogen Nederlandse exporteurs niet onnodig worden gehinderd door de overheid. Om te voorkomen dat Nederlandse bedrijven opdrachten mislopen die vervolgens naar bedrijven uit andere landen gaan, zetten wij in op eenvoudigere procedures rondom de verstrekking van exportvergunningen.’

PvdA

De PvdA legt een sterke focus op betere arbeidsomstandigheden in ontwikkelingslanden en het tegengaan van kinderarbeid.

Uitleg: De PvdA maakt zich sterk voor betere arbeidsomstandigheden in ontwikkelingslanden en komt met een aantal concrete maatregelen. Bijvoorbeeld het doorgaan met de sectorconvenanten, het invoeren van een verplichte rapportage voor bedrijven en creëren van de mogelijkheid om bedrijven aan te klagen die zich niet aan internationale normen houden. Op deze manier wil de PvdA voorbijgaan aan ‘de vrijblijvendheid van maatschappelijk verantwoord ondernemen’ (p. 64). Bovendien wil de partij ‘via wetgeving de verkoop en import van producten verbieden die met kinderarbeid tot stand zijn gekomen’ (p. 26).

Citaten:

p. 26: ‘Wij willen via wetgeving de verkoop en import van producten verbieden die met kinderarbeid tot stand zijn gebracht.’  

p. 26: ‘Wij stellen voor dat bedrijven gaan rapporteren over de beloningsverhoudingen binnen het bedrijf, over eerlijke handel en duurzaamheid in hun productie en over hun sociale en ecologische prestaties.’  

p. 64: ‘We steunen samenwerking tussen maatschappelijke organisaties, vakbonden, bedrijven en overheden, in navolging van de sectorconvenanten.’  

p. 64: ‘Wij gaan voorbij de vrijblijvendheid en willen dat bedrijven worden verplicht om te rapporteren over hun wijze van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ook willen we dat bedrijven erop aangesproken en aangeklaagd kunnen worden als zij niet aan internationale normen zoals de OESO- of ILO-normen voldoen, en bijvoorbeeld producten van kinderarbeid in Nederland verkopen.’ 

SP

De SP besteedt in haar verkiezingsprogramma geen aandacht aan eerlijk werk wereldwijd.

Uitleg: De SP gaat in het verkiezingsprogramma nauwelijks in op maatschappelijk verantwoord ondernemen en arbeidsomstandigheden wereldwijd. Alleen banken worden ter verantwoording geroepen over de maatschappelijke gevolgen van hun leningen (p. 17).

Citaten:

p. 17: ‘Banken moeten meer verantwoording afleggen over de maatschappelijke consequenties van de leningen die ze verstrekken.’

ChristenUnie

De CU komt met een ambitieuze serie maatregelen om arbeids- en kinderrechten te bevorderen, zo nodig met behulp van wetten en sancties.

Uitleg: Internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemerschap staat hoog in het vaandel bij de ChristenUnie. De partij komt op voor arbeids- en kinderrechten in ontwikkelingslanden en noemt tal van concrete maatregelen. Bijvoorbeeld ‘producten uit de winkels weren waarvan de productie in strijd is met internationale afspraken op het gebied van mensenrechten, kinderarbeid of milieubelasting’ (p. 66), het stimuleren van een leefbaar loon, en het stoppen van overheidssteun aan bedrijven die mensenrechten schenden. De partij wil deze maatregelen zo nodig kracht bij zetten met wetten en sancties. 

Citaten:

p. 66: ‘Het uitgangspunt dat bedrijven die van overheidssteun gebruikmaken, de OESO-normen onderschrijven en naleven. Bedrijven worden uitgesloten van overheidssteun en aanbestedingen, als zij geen actie ondernemen om mensenrechtenschendingen, zoals kinder- en dwangarbeid, in de productieketen te voorkomen.’  

p. 66: ‘Heldere zorgplicht. Heldere codes betreffende de (internationale) zorgplicht en rapportageplicht van bedrijven op het gebied van arbeid, mensenrechten, milieu en eerlijke handelspraktijken. Wettelijke regelgeving van deze zorgplicht als een sector onredelijk lang geen stappen onderneemt of als er een grote groep van achterblijvers is.’  

p. 66: ‘Producten uit de winkels weren waarvan de productie in strijd is met internationale afspraken op het gebied van mensenrechten, kinderarbeid of milieubelasting.’  

p. 101: ‘Wettelijke ondergrens voor eerlijke handel. Binnen risicosectoren komt een wettelijke ondergrens voor bedrijven op het gebied van mensenrechten en eerlijke handel. Bedrijven die weigeren om kinderarbeid of dwangarbeid uit de productieketen te weren, krijgen een sanctie opgelegd door een onafhankelijke toezichthouder.’  

p. 101: ‘Een leefbaar loon zorgt voor een minimuminkomen voor gezinnen en voorkomt dat kinderen moeten werken. Een leefbaar loon wordt naast het bestrijden van kinderarbeid en onveilige werksituaties een belangrijke voorwaarde in het duurzaam inkoopbeleid.’

SGP

De SGP vindt dat bedrijven zich aan de bestaande regels voor maatschappelijk verantwoord ondernemen moeten houden, maar maakt deze inzet niet concreet.

Uitleg: In het verkiezingsprogramma vermeldt de SGP kort dat internationaal opererende bedrijven zich moeten houden aan de bestaande ‘afspraken voor maatschappelijk verantwoord ondernemen’ (MVO) (p. 53). Dit wordt niet verder uitgewerkt. De SGP stelt ook geen nieuwe maatregelen voor die bevorderend zouden zijn voor ontwikkelingslanden. Het is dus onduidelijk wat de partij wil bewerkstelligen op het gebied van eerlijk werk.

Citaten:

p. 53: ‘Nederlandse bedrijven kunnen bijdragen aan de economische groei van ontwikkelingslanden, maar moeten zich daarbij wel houden aan de afspraken voor maatschappelijk verantwoord ondernemen.’

PVV

De PVV wil stoppen met ontwikkelingshulp en vermeldt niets over eerlijk werk wereldwijd.

Uitleg: De PVV noemt het onderwerp maatschappelijk verantwoord ondernemen en arbeidsrechten niet. Sterker nog, als het aan de PVV ligt, gaat er geen geld meer naar ontwikkelingshulp. Dat kan alleen maar slecht uitpakken voor het bevorderen van fatsoenlijke arbeidsrechten en -omstandigheden wereldwijd.

Citaten:

p. 1: ‘In plaats van het financieren van de hele wereld en mensen die we hier niet willen, geven we het geld uit aan de gewone Nederlander.’  

p. 7: ‘Geen geld meer naar ontwikkelingshulp, windmolens, kunst, innovatie, omroep enz.’

GroenLinks

Als het aan GroenLinks ligt, wordt Nederland koploper in internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Uitleg: GroenLinks neemt duidelijk stelling: ‘Nederland wordt koploper in internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen’ (p. 74) en noemt daarbij enkele globale maatregelen om dat te bereiken. Verder wil deze partij dat ‘overheidsinstanties volledig duurzaam gaan inkopen en aanbesteden’ (p. 13). Dit is een hoopvolle aanzet, maar het blijft onduidelijk hoe de partij deze ambities concreet wil verwezenlijken. Ook gaat het verkiezingsprogramma niet in op de voorwaarden aan overheidssteun voor Nederlandse bedrijven in het buitenland. 

Citaten:

p. 13: ‘Overheidsinstanties gaan volledig duurzaam inkopen en aanbesteden, van schone stroom tot circulaire gebouwen. Dit wordt bij aanbestedingsopdrachten bereikt door te gunnen op waarde, waarbij niet de aanschafprijs leidend is maar kwaliteit en duurzaamheid.’  

p. 71: ‘We stoppen het economisme waarin het belang van Nederlandse bedrijven voorrang krijgt op het welzijn van mensen elders in de wereld en dat armoede daar in stand houdt.’  

p. 73: ‘Ontwikkelingssamenwerking gaat over het belang van mensen in ontwikkelingslanden, niet om het economisch belang van het Nederlands bedrijfsleven.’  

p. 74: ‘Nederland wordt koploper in internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen. We stellen strenge eisen voor leefbare lonen, veilige arbeidsomstandigheden en milieuzorg in productielanden. We dwingen meer transparantie af over de hele productieketen, van grondstoffenwinning tot afvalverwerking.’

PvdD

De PvdD heeft veel concrete en stevige plannen om de omstandigheden van arbeiders in ontwikkelingslanden te verbeteren.

Uitleg: Het verkiezingsprogramma van de Partij voor de Dieren neemt een duidelijk standpunt in: ‘hulp wordt gericht op de belangen van de mensen daar en niet op de belangen van het Nederlandse bedrijfsleven’ (p. 35). De partij wil stoppen met het vrijblijvende karakter van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dit werkt de PvdD uit met een heel aantal concrete maatregelen, zoals een MVO-toezichthouder, bedrijven die verplicht worden om mensenrechtenschendingen in hun ketens op te sporen, te voorkomen en aan te pakken, duidelijke afspraken over transparantie van bedrijven, en een overheid die 100 procent fair inkoopt. 

Citaten:

p. 19: ‘De overheid geeft het goede voorbeeld. De norm voor inkoop van alle producten en aanbestedingen wordt: 100% duurzaam en fair trade. Dit geldt ook voor de inkoop van voedsel, energie en bedrijfskleding.’

 

p. 35: ‘De hulp wordt gericht op de belangen van de mensen daar en niet op de belangen van het Nederlandse bedrijfsleven.’

 

p. 36: ‘We willen af van het vrijblijvende karakter van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Naast een MVO-toezichthouder komen er duidelijke afspraken over rapportage van inspanningen en resultaten door bedrijven.’

 

p. 36: ‘Bedrijven worden verplicht om mensenrechtenschendingen (inclusief kinderarbeid), milieuvervuiling, dierenwelzijnsaantasting en biodiversiteitsverlies in hun ketens te identificeren, te voorkomen en aan te pakken.’

50PLUS

50PLUS toont geen concrete ambities op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Uitleg: 50PLUS ziet het Nederlandse bedrijfsleven graag in een koppositie op het gebied van internationale samenwerking. Het is onduidelijk wat de partij hier precies mee bedoelt.  Ook geeft de partij aan zich te willen inzetten voor duurzaamheid, bijvoorbeeld door ‘de inkoopkracht van de overheid aan te wenden om duurzame innovatie te versnellen’ (p. 12). Het verkiezingsprogramma gaat echter niet in op de impact van duurzaam Nederlands beleid op arbeidsomstandigheden wereldwijd. 

Citaten:

p. 12: ‘De inkoopkracht van de overheid aanwenden om duurzame innovatie te versnellen.’

p. 12: ‘Om het enorme belang van innovatie te onderstrepen pleit 50PLUS voor een minister van Innovatie en Duurzaamheid.’  

p. 14: ‘Het Nederlandse bedrijfsleven moet de koppositie als het gaat om internationale samenwerking verstevigen.’