Politici in Nederland en de Europese Unie nemen te vaak beslissingen die belangen van ontwikkelingslanden schaden. Dat moet veranderen. Fair Politics wil dat landen niet worden belemmerd, maar de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.

FairKiezingswijzer 2017

Beweeg met je muis over de icoontjes en zie in één oogopslag hoe de politieke partijen al dan niet rekening houden met de belangen van ontwikkelingslanden. Klik op een onderwerp of op een partij en lees onze uitgebreide analyse.

cdad66vvdpvdaspcusgppvvgroenlinkspvdd50plus
HANDEL

HANDEL (CDA)

Het CDA gebruikt handelsbeleid om de economische positie van Nederland te verbeteren, en besteedt te weinig aandacht aan de positie van ontwikkelingslanden.

HANDEL (D66)

D66 wil ontwikkelingslanden meer kans geven om naar de EU te exporteren door handelsbarrières te verminderen.

HANDEL (VVD)

Nederlandse handelsbelangen staan voorop bij de VVD. Handel wordt zelfs een instrument om ontwikkelingslanden te dwingen mee te werken aan Nederlands beleid.

HANDEL (PvdA)

De PvdA bepleit dat handel en handelsverdragen moeten bijdragen aan het verduurzamen van productieketens en betere posities van ontwikkelingslanden.

HANDEL (SP)

SP is voor eerlijke handel waarvan ook de bevolking van betrokken landen profiteert, maar maakt deze ambitie weinig concreet.

HANDEL (ChristenUnie)

CU vindt dat internationale handel vooral moet bijdragen aan inclusieve en duurzame groei in ontwikkelingslanden en heeft daar concrete maatregelen voor.

HANDEL (SGP)

Volgens de SGP ligt samenwerking ten grondslag aan het ten goede komen van internationale handel aan de allerarmsten.

HANDEL (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op internationale handel.

HANDEL (GroenLinks)

GroenLinks pleit o.a. voor toetsing van de impact van handelspolitiek op ontwikkelingslanden en bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen.

HANDEL (PvdD)

De PvdD wil expliciet rekening houden met de belangen van ontwikkelingslanden in het Nederlandse internationaal handelsbeleid.

HANDEL (50PLUS)

Het partijprogramma van 50Plus is uiterst beperkt over internationale handel.

KLIMAAT

KLIMAAT (CDA)

De ambities voor energiebesparing en opwekking van duurzame energie werkt het CDA nauwelijks uit in concrete plannen.

KLIMAAT (D66)

D66 pleit voor een minister van Klimaat en Energie, nationale klimaatwet en ontwikkelingssamenwerking met klimaathulp en klimaatfinanciering.

KLIMAAT (VVD)

Het Nederlands belang staat voorop in klimaatbeleid van VVD waarbij slechts bestaande afspraken nageleefd moeten worden.

KLIMAAT (PvdA)

De PvdA wil dat het Parijs Klimaatakkoord doorwerkt in ambitieuze doelstellingen en dat ontwikkelingshulp meer wordt toegespitst op klimaatverandering.

KLIMAAT (SP)

De SP pleit voor ontwikkelingsbeleid gebaseerd op het Parijs Klimaatakkoord om de gevolgen van klimaatverandering te bestrijden.

KLIMAAT (ChristenUnie)

De CU wil niet dat de allerarmsten opdraaien voor de gevolgen van klimaatverandering en pleit voor klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (SGP)

De SGP wil zich inzetten voor het bestrijden van klimaatverandering en doet dit o.a. vanwege de positieve uitwerking op ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (PVV)

De PVV wil geen geld uitgeven aan innovatie of windmolens, wat negatieve klimaatgevolgen voor ontwikkelingslanden teweegbrengt.

KLIMAAT (GroenLinks)

GroenLinks wil met het Parijs Klimaatakkoord als basis een ambitieus klimaatbeleid met specifieke klimaatsteun voor ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (PvdD)

De PvdD wil een duurzaamheidsmeetlat voor toekomstig beleid, eisen aan grondstoffenimport, internationaal bindende regels en een milieugerechtshof.

KLIMAAT (50PLUS)

50PLUS wil CO2-uitstoot terugdringen om de wereld leefbaar te houden, maar toont weinig ambities voor een duidelijk klimaatbeleid.

VREDE & VEILIGHEID

VREDE & VEILIGHEID (CDA)

Het CDA bepleit het belang van internationale samenwerking in een veilige wereld, maar maakt dit niet concreet.

VREDE & VEILIGHEID (D66)

D66 is voorstander van een strenger EU wapenexportbeleid dat concurrentie tussen lidstaten moet beperken en toewerkt naar een gemeenschappelijk beleid.

VREDE & VEILIGHEID (VVD)

De VVD gaat niet in op wapenexport en bepleit ontwikkelingsgelden in te zetten voor het financieren van militaire missies.

VREDE & VEILIGHEID (PvdA)

De PvdA wil een strenger wapenexportbeleid, zeker als het gaat om de export van controversiële wapens en/of naar repressieve regimes.

VREDE & VEILIGHEID (SP)

De SP wil de huidige wapenexportregelgeving strenger naleven en wapenexport naar staten waar mensenrechten worden geschonden stoppen.

VREDE & VEILIGHEID (ChristenUnie)

De ChristenUnie is tegen wapenhandel met landen die mensenrechten schaden, maar maakt deze inzet niet concreet.

VREDE & VEILIGHEID (SGP)

De SGP gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

VREDE & VEILIGHEID (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

VREDE & VEILIGHEID (GroenLinks)

GroenLinks maakt zich sterk voor een strikt, door mensenrechten gedreven wapenexportbeleid, zowel internationaal als in Nederland.

VREDE & VEILIGHEID (PvdD)

De PvdD is kritisch over wapenexport naar landen die mensenrechten schenden en pleit voor internationale regelgeving.

VREDE & VEILIGHEID (50PLUS)

50PLUS gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

BELASTINGONTWIJKING

BELASTINGONTWIJKING (CDA)

Het CDA wil stevig optreden tegen bedrijven en multinationals die belasting ontwijken, maar legt geen link met ontwikkelingslanden.

BELASTINGONTWIJKING (D66)

D66 wil een stevige aanpak in de strijd tegen oneerlijke belastingpraktijken op Europees niveau, met Nederland als koploper.

BELASTINGONTWIJKING (VVD)

De VVD is tegen het hervormen van belastingverdragen, omdat dit het nationale vestigingsklimaat zal schaden

BELASTINGONTWIJKING (PvdA)

Belastingen zijn een wapen tegen ongelijkheid en daarom komt de PvdA met concrete maatregelen om belastingontwijking te bestrijden.

BELASTINGONTWIJKING (SP)

Ook grote bedrijven en multinationals gaan voortaan hun eerlijke deel in de belastingen betalen als het aan de SP ligt.

BELASTINGONTWIJKING (ChristenUnie)

De ChristenUnie bepleit een effectieve bestrijding van belastingontwijking door multinationals en het voorkomen van belastingconcurrentie.

BELASTINGONTWIJKING (SGP)

De SGP is tegen belastingontwijking –en ontduiking van multinationals, maar legt geen link met ontwikkelingslanden.

BELASTINGONTWIJKING (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op belastingontwijking of belastingontduiking door multinationale ondernemingen.

BELASTINGONTWIJKING (GroenLinks)

De stevige aanpak van belastingontwijking door multinationals van GroenLinks omvat concrete maatregelen die de positie van ontwikkelingslanden ten goede komt.

BELASTINGONTWIJKING (PvdD)

Met herziening van de belastingwetgeving en belastingverdragen wil de PvdD voorkomen dat ontwikkelingslanden miljarden aan inkomsten mislopen.

BELASTINGONTWIJKING (50PLUS)

50PLUS gaat in haar partijprogramma niet in op belastingontwijking of belastingontduiking door multinationale ondernemingen.

EERLIJK WERK

EERLIJK WERK (CDA)

Het CDA wil mensen in ontwikkelingslanden een menswaardig bestaan bieden en vraagt aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen.

EERLIJK WERK (D66)

D66 wil steun voor bedrijven die verantwoordelijkheid nemen m.b.t. hun impact om hen heen in de wereld.

EERLIJK WERK (VVD)

De VVD bepleit dat ondernemers zich houden aan bestaande afspraken over mensenrechten, maar wil tegelijkertijd ook minder complexe regelgeving voor bedrijven in het buitenland.

EERLIJK WERK (PvdA)

De PvdA legt een sterke focus op betere arbeidsomstandigheden in ontwikkelingslanden en het tegengaan van kinderarbeid.

EERLIJK WERK (SP)

De SP besteedt in haar verkiezingsprogramma geen aandacht aan eerlijk werk wereldwijd.

EERLIJK WERK (ChristenUnie)

De CU komt met een ambitieuze serie maatregelen om arbeids- en kinderrechten te bevorderen, zo nodig met behulp van wetten en sancties.

EERLIJK WERK (SGP)

De SGP vindt dat bedrijven zich aan de bestaande regels voor maatschappelijk verantwoord ondernemen moeten houden, maar maakt deze inzet niet concreet.

EERLIJK WERK (PVV)

De PVV wil stoppen met ontwikkelingshulp en vermeldt niets over eerlijk werk wereldwijd.

EERLIJK WERK (GroenLinks)

Als het aan GroenLinks ligt, wordt Nederland koploper in internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen.

EERLIJK WERK (PvdD)

De PvdD heeft veel concrete en stevige plannen om de omstandigheden van arbeiders in ontwikkelingslanden te verbeteren.

EERLIJK WERK (50PLUS)

50PLUS toont geen concrete ambities op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

MIGRATIE & ONTWIKKELING

MIGRATIE & ONTWIKKELING (CDA)

CDA beperkt migratie tot vluchtelingen; met een focus op de terugkeer en bijdrage van vluchtelingen aan de wederopbouw van herkomstlanden.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (D66)

De brede migratieaanpak van D66 omvat o.a. ook het creëren van legale routes voor vluchtelingen en een selectief systeem voor economische migranten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (VVD)

Adequate opvang in de regio moet migratie naar de EU onnodig en onmogelijk maken volgens de VVD.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PvdA)

De PvdA komt met een brede migratieaanpak en wil o.a. investeren in veilige, legale routes en toekomstperspectief in zowel de regio als in Nederland.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (SP)

De SP is voor het aanpakken van de grondoorzaken en het verbeteren van de opvang van vluchtelingen (in de regio), maar maakt deze inzet niet concreet.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (ChristenUnie)

ChristenUnie bepleit een brede migratieaanpak die zich o.a. richt op grondoorzaken en betere opvang in de regio, maar ook op verplichte terugkeer.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (SGP)

SGP focust zich op het loskoppelen van migratie uit het ontwikkelingsbudget en outsourcing van opvang van vluchtelingen en asielaanvragen buiten Europa.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PVV)

De PVV wil de Nederlandse grenzen sluiten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (GroenLinks)

GroenLinks wil betere opvang in de regio en veiligere routes voor vluchtelingen, maar ook een tijdelijke visa voor arbeidsmigranten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PvdD)

Een menswaardige opvang in de regio en een uitgebreide aanpak van oorzaken van de vluchtelingencrisis: dat is de inzet van de PvdD.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (50PLUS)

50PLUS ‘staat voor een streng, rechtvaardig en humaan vreemdelingenbeleid’, maar maakt deze ambitie niet concreet.

FAIR POLITICS

FAIR POLITICS (CDA)

De geïntegreerde aanpak om mensen in ontwikkelingslanden weerbaar te maken, werkt het CDA nauwelijks uit in concrete (bekostigings) plannen.

FAIR POLITICS (D66)

D66 onderbouwt een stevig ontwikkelingsbeleid dat ook ingaat op zaken als handel en klimaat, en dat bekostigd wordt met 0,7 procent van het BNP.

FAIR POLITICS (VVD)

Nederlandse (handels)belangen staan altijd voorop bij de VVD; zo wil de partij ontwikkelingshulp voorwaardelijk maken.

FAIR POLITICS (PvdA)

Met o.a. een ministersaanpak en een toets voor nieuw beleid, wil de PvdA voorkomen dat wat we met de ene hand geven, wordt weggenomen met de andere.

FAIR POLITICS (SP)

De SP is voor ontwikkelingssamenwerking gebaseerd op ‘wederzijds begrip en respect’, maar maakt deze ambitie niet (financieel) concreet.

FAIR POLITICS (ChristenUnie)

CU wil zowel een hoger ontwikkelingsbudget als dat het beleid niet nadelig is voor ontwikkelingslanden, en stelt o.a. een beleidstoets voor.

FAIR POLITICS (SGP)

De SGP wil de belangen van ontwikkelingslanden meenemen in beleid met een impacttoets, maar blijft onduidelijk over de hoogte van het ontwikkelingsbudget.

FAIR POLITICS (PVV)

De PVV wil de Nederlandse financiering van ontwikkelingshulp stoppen.

FAIR POLITICS (GroenLinks)

Naast een verhoging en zuivering van het budget, wil GroenLinks dat internationaal beleid getoetst wordt op de gevolgen voor ontwikkelingslanden.

FAIR POLITICS (PvdD)

De PvdD houdt expliciet rekening met de kansen voor mensen in ontwikkelingslanden en wil o.a. alle beleid langs een duurzaamheidsmeetlat leggen.

FAIR POLITICS (50PLUS)

50PLUS wil zich aan internationale afspraken over ontwikkelingshulp houden en ondersteunt de Duurzame Ontwikkelingsdoelen, maar mist concrete ambitie.

Twitter

Fair Politics

De gevolgen van het Europese beleid druisen in sommige gevallen in tegen de eigen ontwikkelingsdoelstellingen. Om dat tegen te gaan, moet in al het beleid rekening worden gehouden met de belangen van ontwikkelingslanden.

Alleen dan kan ontwikkelingssamenwerking ook werkelijk effectief zijn. Juist ook beleidsdossiers op andere terreinen dan ontwikkeling, moeten bijdragen aan de ontwikkeling van landen, en ze niet belemmeren. Dat geldt niet alleen voor de 0,7 procent van het Bruto Nationaal Product dat we in Nederland jaarlijks aan ontwikkelingssamenwerking zouden moeten besteden, maar ook de resterende 99,3 procent van het budget dient bij te dragen aan een eerlijke wereld. Er is specifieke aandacht nodig voor het behalen van de Duurzame Werelddoelen, oftewel de Sustainable Development Goals (SDG’s). 

Bekijk een overzicht van de belangrijke gebeurtenissen op het gebied van eerlijk beleid voor ontwikkelingslanden in het algemeen.

CDA

De geïntegreerde aanpak om mensen in ontwikkelingslanden weerbaar te maken, werkt het CDA nauwelijks uit in concrete (bekostigings) plannen.

Uitleg: Vanuit de blijvende noodzaak om bij te dragen aan stabiliteit en ontwikkeling in andere landen, kiest het CDA ervoor om diplomatie, defensie, handel en ontwikkeling samen te brengen in een geïntegreerde aanpak om zo mensen in ontwikkelingslanden weerbaar, zelfredzaam te maken en een menswaardig bestaan te bieden (p. 38). Voor het financieren van deze geïntegreerde aanpak en andere middelen voor internationale samenwerking, worden de komende jaren extra middelen vrijgemaakt. Dit gebaseerd op deels een nieuwe aanpak en deels op bestaande afspraken (p. 38). Het blijft echter onduidelijk hoeveel extra middelen het CDA wil vrijmaken en hoe de partij deze geïntegreerde aanpak concreet beoogt te maken.

Citaten:

p. 38: ‘Internationale samenwerking draagt bij aan de veiligheid in de wereld, daar en hier. De noodzaak om bij te dragen aan stabiliteit en ontwikkeling in andere landen is nog onverminderd groot en wij willen blijvend solidair zijn met die mensen die in grote nood verkeren; de media tonen ons de gevolgen van klimaatverandering, honger, ziekte en andere humanitaire rampen.’  

p. 38: ‘Wij kiezen ervoor om diplomatie, Defensie, handel en ontwikkeling samen te brengen in een geïntegreerde aanpak. Dit doen wij  om mensen in ontwikkelingslanden weerbaar en zelfredzaam te maken en een menswaardig bestaan te bieden. Wij verbinden maatschappelijke organisaties, bedrijven en de overheid, zowel hier als in de ontvangende regio’s. Op die manier worden internationale samenwerking en solidariteit met de bevolking van fragiele staten verbonden in een wederzijds belang en kunnen nieuwe conflicten en problemen worden voorkomen. Binnen het beleid blijft investering in en via maatschappelijke organisaties van belang vanwege hun specifieke expertise en bereik.’  

p. 38: ‘Op de middelen voor internationale samenwerking is de afgelopen decennia te veel bezuinigd. Daarom worden in de komende jaren extra middelen vrijgemaakt voor internationale samenwerking op basis van geïntegreerd beleid om de financiering van de Nederlandse bijdrage omgevormd op basis van deze nieuwe aanpak en tevens te beantwoorden aan afspraken die in internationaal verband zijn gemaakt over de bijdrage aan de ontwikkeling van specifieke landen en regio’s, waaraan Nederland zich heeft gecommitteerd. Daarnaast willen we burgers en organisaties intensiever betrekken bij de financiering van specifieke projecten op het gebied van internationale samenwerking.’

D66

D66 onderbouwt een stevig ontwikkelingsbeleid dat ook ingaat op zaken als handel en klimaat, en dat bekostigd wordt met 0,7 procent van het BNP.

Uitleg: D66 pleit voor een stevig ontwikkelingssamenwerkingsbeleid. Dat gaat volgens de partij niet alleen over ontwikkeling en veiligheid, maar ook over zaken als armoede, economie, handel, klimaat en natuur meeneemt. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen spelen hier een belangrijke rol; ook bij de Doelen gaat het niet alleen om armoedebestrijding, maar om alle aspecten van duurzame ontwikkeling (p. 126). Deze moeten zowel in Nederland, als internationaal voortvarend nagestreefd worden bepleit D66. Daarom financiert de partij bijvoorbeeld ‘de bescherming van bestaande en nieuwe natuurgebieden en soorten op land en zee; we bestrijden milieucriminaliteit en stroperij en strijden tegen (de gevolgen van) klimaatverandering’ (p. 126). De financiering van ‘duurzame ontwikkeling in minder ontwikkelde landen’ wil D66 mogelijk maken door weer 0,7 procent van het BNP aan het ontwikkelingsbudget te besteden (p. 128). 

Citaten:

p. 81: ‘Er komt meer geld beschikbaar voor internationale samenwerking en we gaan dit budget effectiever besteden, onder meer door te investeren in het opbouwen en beschikbaar stellen van de kennis die Nederland beroemd heeft gemaakt in de wereld, zoals watermanagement, landbouw en voedselzekerheid en internationaal recht.’

p. 81: ‘Tegelijkertijd kiezen we voor een stevig investerings- en hulpbeleid om de economie en de rechtsorde in instabiele landen te versterken.’

p. 84: ‘We investeren wereldwijd in de opbouw van de rechterlijke macht, steunen de organisatie van vrije verkiezingen, waarborgen een vrije pers en media en pleiten voor een stevig ontwikkelingssamenwerkingsbeleid, om te werken aan stabiele samenlevingen en tegelijkertijd vluchtelingenstromen te voorkomen.’

p. 124: ‘Als we meer invloed willen hebben dan moeten we een gerichter en integrale agenda voeren: internationale samenwerking omvat voor ons ontwikkeling en veiligheid, maar ook zaken als armoede, economie, handel, klimaat en natuur.’

p. 126: ‘Vrijheid bestaat alleen op een leefbare planeet. Daarom hebben we wereldwijd Sustainable Development Goals (SDG’s) afgesproken. Deze moeten nationaal, dus ook in Nederland, en internationaal voortvarend nagestreefd worden. Bij de SDG’s gaat het om alle aspecten van duurzame ontwikkeling en niet alleen om armoedebestrijding. Zorg voor milieu en biodiversiteit zijn een onlosmakelijk deel van deze duurzame ontwikkeling. Daarom financieren wij bescherming van bestaande en nieuwe beschermde natuurgebieden en soorten op land en zee; we bestrijden milieucriminaliteit en stroperij en strijden tegen (de gevolgen van) klimaatverandering.’

p. 128: ‘D66 wil dat Nederland zijn verantwoordelijkheid neemt en ervoor zorgt dat minimaal 0,7 procent van het BNP besteed wordt aan duurzame ontwikkeling in minder ontwikkelde landen, zoals voorgeschreven door de OESO. Tevens dient Nederland een inspanning te leveren om andere landen te stimuleren tot handhaving van deze richtlijn.’

p. 129: ‘Naast het beter inzetten van de beschikbare middelen willen wij de komende jaren de uitgaven aan internationale samenwerking met € 750 miljoen laten groeien en toewerken naar de afspraken die gemaakt zijn in het kader van de SDG’s.’

VVD

Nederlandse (handels)belangen staan altijd voorop bij de VVD; zo wil de partij ontwikkelingshulp voorwaardelijk maken.

Uitleg: De VVD wil ontwikkelingshulp gerichter inzetten op noodhulp, bijdragen aan multilaterale organisaties en de eerstejaarsopvang van asielzoekers in Nederland en de opvang van vluchtelingen in de regio. Daarbij pleit de partij voor een verbreding van de ODA-definitie, zodat militaire veiligheidsmissies en nieuwe financieringsvormen op het gebied van migratie ook onder officiële ontwikkelingssamenwerking gerekend kunnen worden. 

Verder vindt de VVD dat ontwikkelingshulp voorwaardelijk moeten worden, zodat ontwikkelingslanden die niet meewerken te maken krijgen met dwangmaatregelen, ‘bijvoorbeeld het wegnemen van hulp, het opleggen van handelsbeperkingen of zelfs het instellen van sancties’ (p. 30). Omdat hulp, volgens de VVD, vaak het effect heeft dat landen achterover gaan leunen, bepleit de partij dat begrotingssteun als vorm van ODA moet verdwijnen. Tenslotte is het voor de VVD een prioriteit om helder inzicht te hebben in de effecten van ontwikkelingssamenwerking. 

Het is onduidelijk hoeveel ontwikkelingsbudget er uiteindelijk overblijft nadat de ambities van de VVD gerealiseerd zijn, of hoeveel budget de VVD wil besteden aan ontwikkelingssamenwerking. 

Citaten

p. 30: ‘Daarom willen wij veel gerichter inzetten op noodhulp, de (verplichte) bijdragen aan multilaterale organisaties zoals de VN en de EU, de opvang van eerstejaars asielzoekers in Nederland en opvang in de regio.’

p. 30: ‘Het is dringend nodig de ‘ODA-norm’ (officiële ontwikkelingshulp) te moderniseren. Militaire veiligheidsoperaties zijn ook een vorm van ontwikkelingshulp, omdat die bijdragen aan stabiliteit. Die stabiliteit hebben landen nodig om economisch te kunnen groeien. Wij vinden daarom dat uitgaven aan militaire veiligheidsoperaties ter bevordering van stabiliteit in landen voortaan ook onder de ODA-norm moeten vallen. Hetzelfde geldt voor nieuwe financieringsvormen op het terrein van migratie, die tot op heden niet als ODA geregistreerd mogen worden. Terwijl zij eveneens een sterke relatie hebben met ontwikkelingshulp.’

p. 30: ‘Ontwikkelingshulp mag geen vrijblijvend cadeautje zijn. Er mag van hulpontvangende landen een inspanning worden terugverwacht. Wij willen daarom dat ontwikkelingssamenwerking voorwaardelijk is: als landen actief meewerken, kunnen als tegenprestatie extra voordelen in het vooruitzicht worden gesteld. Denk bijvoorbeeld aan het wegnemen van handelsbeperkingen. Als landen niet

meewerken of Nederlands beleid zelfs actief ondermijnen – bijvoorbeeld door uitgeprocedeerde asielzoekers niet terug te nemen of door niet mee te werken aan het inrichten van opvang in de regio – moeten daar gerichte dwangmaatregelen tegenover staan. Bijvoorbeeld het wegnemen van hulp, het opleggen van handelsbeperkingen of zelfs het instellen van sancties.’

p. 31: ‘De huidige verslavende en verslappende werking van ontwikkelingshulp moet worden doorbroken. Hulp heeft regelmatig het effect dat landen achterover gaan leunen, omdat ze de problemen toch niet zelf hoeven op te knappen. Begrotingssteun leidt tot perverse prikkels en houdt hulpafhankelijkheid in stand. Het is dus een slechte vorm van hulp. Wij willen deze vorm van ontwikkelingshulp dan ook helemaal schrappen, zowel bilateraal als in EU-verband.’

p. 31: ‘De effecten van ontwikkelingssamenwerking horen bovendien, net als alle andere uitgaven van de overheid, helder te zijn. Het moet een prioriteit zijn om hierin goed inzicht te krijgen.’

PvdA

Met o.a. een ministersaanpak en een toets voor nieuw beleid, wil de PvdA voorkomen dat wat we met de ene hand geven, wordt weggenomen met de andere.

Uitleg: De welvaart in Nederland en de verwevenheid met de rest van de wereld, maakt dat de PvdA betoogt dat Nederland het verschil moet maken om ook het leven van anderen te verbeteren. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN vormen hier de leidraad voor de partij: Inzet gaat niet alleen over ontwikkelingssamenwerking, ‘maar bijvoorbeeld ook door eerlijke handel en het bestrijden van belastingontwijking’ (p. 60). In dat kader ‘moeten we voorkomen dat wat we met de ene hand geven, wordt weggenomen met de andere hand’ (p. 63). Daarom bepleit de PvdA een samenhangende aanpak van de nieuwe ministersploeg en wil de partij een wet invoeren die iedere nieuwe wet toetst op het effect op ontwikkelingslanden. Daaraan gekoppeld moeten Nederlandse ambassades meer alert zijn op onbedoelde neveneffecten van beleid die ontwikkelingsprojecten belemmeren. Verder wil de PvdA 0,7 procent van het BNP in zuivere ontwikkelingssamenwerking investeren. Dit is exclusief klimaatfinanciering en kosten voor eerstejaarsopvang van asielzoekers in Nederland.

Citaten:

p. 60: ‘Deze vooruitgang geeft ons energie om ook in de toekomst alles op alles te zetten om het verschil te maken. De VN-werelddoelen zijn voor ons daarbij leidraad.’

p. 60: ‘Wie welvarend is, heeft de kans om het leven van anderen te verbeteren. Niet alleen door ontwikkelingssamenwerking, maar bijvoorbeeld ook door eerlijke handel en het bestrijden van belastingontwijking. Dat vraagt om een samenhangende aanpak van de gehele nieuwe ministersploeg. Deze internationale samenwerking en solidariteit dient ook het eigen Nederlands belang, want het bestrijden van armoede en instabiliteit op andere plekken in de wereld komt ook onze veiligheid en welvaart ten goede.’

p. 63: ‘We moeten voorkomen dat wat we met de ene hand geven, wordt weggenomen met de andere hand. Daarom willen we “de eerlijkste wet”: een wet die iedere nieuwe wet toetst op het effect op ontwikkelingslanden. Ook willen we dat onze ambassades alert zijn op onbedoelde neveneffecten van beleid die ontwikkelingsprojecten belemmeren.’

p. 63: ‘Investeren in ontwikkelingssamenwerking is van belang om groeiende ongelijkheid tegen te gaan die mensen doet migreren. We zijn voor 0,7 procent van het BNP voor zuivere ontwikkelingssamenwerking. Dit is exclusief klimaatfinanciering en kosten voor eerstejaarsopvang van asielzoekers in Nederland. We handhaven de huidige speerpunten: veiligheid en rechtsorde, water, voedselzekerheid en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten. We voegen de strijd tegen kinderarbeid daaraan toe. De PvdA wil zich in het bijzonder inzetten voor gelijke rechten voor vrouwen en meisjes.’ 

SP

De SP is voor ontwikkelingssamenwerking gebaseerd op ‘wederzijds begrip en respect’, maar maakt deze ambitie niet (financieel) concreet.

Uitleg: De SP wil zich specifiek concentreren op ontwikkelingssamenwerking met landen in Afrika, waarbij ‘wederzijds begrip en respect voor elkaars cultuur en historie voorop staan’ (p. 57). De Duurzame Ontwikkelingsdoelen vormen hier een ondersteuning van de speerpunten van dit door de SP beoogde ontwikkelingssamenwerkingsbeleid: ‘het behoud van bossen, vruchtbare bodems en biodiversiteit en de toegang van mensen tot water, voedsel en duurzame energie, goede regels rond landeigendom en voor de leefbaarheid in de snel groeiende steden’ (p. 58).

De partij gaat niet in op de belangen van ontwikkelingslanden in ander beleid dan ontwikkelingssamenwerking. Ook is het onduidelijk hoeveel budget (percentage van het BNP) de SP aan haar ontwikkelingssamenwerkingsbeleid wil besteden.

Citaten

p. 57: ‘We bieden altijd noodhulp, waar en wanneer dat nodig is. Daarnaast concentreren we ons specifiek op ontwikkelingssamenwerking met landen in Afrika. Hierbij staat wederzijds begrip en respect voor elkaars cultuur en historie voorop. Daarmee nemen we afscheid van de postkoloniale werkwijze, waarin paternalisme en schuldgevoel om voorrang streden.’

p. 58: ‘In het kader van het Klimaatakkoord en de Duurzame Ontwikkelingsdoelen zetten we ons in voor het behoud van bossen, vruchtbare bodems en biodiversiteit en de toegang van mensen tot water, voedsel en duurzame energie. Verder maken we ons hard voor goede regels rond landeigendom en voor de leefbaar­heid in de snel groeiende steden. Ons land biedt kennis en expertise om de gevolgen van klimaatverande­ring te bestrijden en landen te ondersteunen in hun duurzame ontwikkeling.’

ChristenUnie

CU wil zowel een hoger ontwikkelingsbudget als dat het beleid niet nadelig is voor ontwikkelingslanden, en stelt o.a. een beleidstoets voor.

Uitleg: De ChristenUnie bepleit ontwikkelingssamenwerking dat werkt. Hierbij speelt niet alleen de hoogte van het ontwikkelingsbudget een belangrijke rol, maar dienen ook onze belastingregels en handelssystemen niet nadelig te zijn voor de positie van ontwikkelingslanden. Handelsverdragen moeten juist bijdragen aan inclusieve en duurzame groei, volgens de partij. Om dat mogelijk te maken en zo ook een bijdrage te leveren aan het behalen van de Duurzame Werelddoelen in 2030, moet het ontwikkelingsbudget groeien naar 0,7 procent van het BNP, plus een structureel extra bedrag van 1 miljard euro voor de aankomende kabinetsperiode. Eerlijk beleid voor ontwikkelingslanden ziet de ChristenUnie ‘niet alleen als de verantwoordelijkheid van de minister van Ontwikkelingssamenwerking, maar ook andere ministeries en overheden toetsen de positieve en negatieve impact van hun beleid op ontwikkelingslanden’ (p. 101).  

Citaten:

p. 10: ‘We maken minimaal 1 miljard extra vrij om te investeren in regionale opvang, veiligheid, stabiliteit en ontwikkeling in crisisgebieden. De uitgaven voor zuivere ontwikkelingssamenwerking groeien daarmee weer in de richting van 0,7% van ons BNP.’

p. 99: ‘Het gaat niet alleen om de hoogte van het ontwikkelingsbudget, maar het gaat er ook om dat onze belastingregels of handelssystemen niet nadelig zijn voor de positie van ontwikkelingslanden. Handelsverdragen moeten juist bijdragen aan inclusieve en duurzame groei.’

p. 99: ‘Groeien naar een zuivere 0,7% van het BNP voor ontwikkelingssamenwerking, deze kabinetsperiode minimaal 1 miljard per jaar er structureel bij. De bezuinigingen van de vorige kabinetten worden teruggedraaid, om een bijdrage te leveren aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) richting 2030. De eerstejaarsopvang van asielzoekers wordt jaarlijks gemaximeerd op 250 miljoen euro uit het ontwikkelingsbudget, zodat niet bezuinigd wordt op het bestrijden van de oorzaken van migratie.’

p. 101: ‘Niet alleen de minister van Ontwikkelingssamenwerking, maar ook andere ministeries en overheden toetsen de positieve en negatieve impact van hun beleid op ontwikkelingslanden.’

SGP

De SGP wil de belangen van ontwikkelingslanden meenemen in beleid met een impacttoets, maar blijft onduidelijk over de hoogte van het ontwikkelingsbudget.

Uitleg: Om de mogelijke negatieve gevolgen van Nederlands en EU beleid op ontwikkelingslanden tegen te gaan, bepleit de SGP een toets van de ‘impact van alle wetten en beleid in Europa en in Nederland met mogelijk grote gevolgen in ontwikkelingslanden’ (p. 52). Ook vindt de partij dat Nederland aandacht moet besteden aan duurzaam beleid: ‘Als Nederland en Europa minder fossiele brandstoffen verstoken, heeft dat een positieve uitwerking op de klimaatverandering, en zo óók op de leef- en werkomgeving in ontwikkelingslanden’ (p. 52). Het is echter onduidelijk hoe de SGP deze aandacht voor duurzaam beleid wil realiseren. Zo worden de Duurzame Ontwikkelingsdoelen niet genoemd. Verder wil de partij niet bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking (p. 52), maar geeft de SGP niet aan of het de eerdere bezuinigingen wil terugdraaien en weer 0,7 procent van het BNP aan ontwikkelingssamenwerking wil besteden.

Citaten:

p. 52: ‘In Europa en in Nederland moeten wetten en beleid met mogelijk grote gevolgen voor ontwikkelingslanden voor invoering op die impact worden getoetst.’

p. 52: ‘Als Nederland en Europa minder fossiele brandstoffen verstoken, heeft dat een positieve uitwerking op de klimaatverandering, en zo óók op de leef- en werkomgeving in ontwikkelingslanden. Nederland moet daarom aandacht besteden aan duurzaam beleid.’

p. 52: ‘Nederland moet niet bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking, maar wel investeren in meer private betrokkenheid van burgers, bedrijven en organisaties. Dit kan o.a. via fiscale maatregelen.’ 

PVV

De PVV wil de Nederlandse financiering van ontwikkelingshulp stoppen.

Uitleg: De PVV spreekt zich in haar partijprogramma expliciet uit om de financiering van ontwikkelingshulp te stoppen. Het is onduidelijk hoe de partij dat beoogt te realiseren, maar het Nederlandse belang staat daarmee duidelijk boven het belang van ontwikkelingslanden. 

Citaten

p. 1: ‘Geen geld meer naar ontwikkelingshulp, windmolens, kunst, innovatie, omroep enz.’

GroenLinks

Naast een verhoging en zuivering van het budget, wil GroenLinks dat internationaal beleid getoetst wordt op de gevolgen voor ontwikkelingslanden.

Uitleg: GroenLinks zet het belang van mensen in ontwikkelingslanden boven het belang van het Nederlandse bedrijfsleven. Hiervoor moet er meer geld naar ontwikkelingssamenwerking, als het aan de partij ligt: ‘De bestedingen gaan weer omhoog naar de internationaal afgesproken norm van 1,0 procent van het BNP’ (p. 74). Dit is exclusief de kosten van eerstejaarsopvang van asielzoekers en klimaatsteun aan ontwikkelingslanden. Naast een verhoging van het budget, betoogt GroenLinks dat alle aspecten van internationaal beleid moeten worden getoetst op hun gevolgen voor ontwikkelingslanden en hun bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN (p. 74). Ook beleidsdossiers, zoals handelspolitiek, moeten bijdragen aan de ontwikkeling van landen, en ze niet belemmeren. 

Citaten:

p. 73: ‘Ontwikkelingssamenwerking gaat over het belang van mensen in ontwikkelingslanden, niet om het economisch belang van het Nederlands bedrijfsleven. De Nederlandse inspanningen richten zich op de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. Daarbij legt Nederland zich toe op de terreinen waarop ons land veel kennis en ervaring heeft, zoals water, voedselzekerheid, veiligheid en rechtsstaat, seksuele en reproductieve gezondheid en rechten. Nederland steunt het maatschappelijk middenveld in ontwikkelingslanden: burgerbewegingen, mensenrechten- en milieuactivisten en vrouwenemancipatie.’

p. 74: ‘Er gaat meer geld naar ontwikkelingssamenwerking. De bestedingen gaan omhoog naar de internationaal afgesproken norm van 1,0% van het BNP. De kosten voor opvang van asielzoekers worden niet betaald uit het ontwikkelingsbudget. Klimaatsteun voor ontwikkelingslanden komt bovenop de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking.’

p. 74: ‘Alle aspecten van internationaal beleid, zoals handelspolitiek, worden getoetst op hun gevolgen voor ontwikkelingslanden en bijdrage aan de duurzame ontwikkelingsdoelen.’

PvdD

De PvdD houdt expliciet rekening met de kansen voor mensen in ontwikkelingslanden en wil o.a. alle beleid langs een duurzaamheidsmeetlat leggen.

Uitleg: De Partij voor de Dieren wijt de beperkte kansen van mensen in ontwikkelingslanden om in hun eigen land een goed bestaan op te bouwen aan ‘onze agressieve export- en handelsstrategie, het faciliteren van belastingontwijking door multinationals’ en de grote ecologische voetafdruk van Nederland (p. 36). Om dat tegen te gaan, moeten we ons eigen handelen actief veranderen, aldus de partij. Dat betekent o.a. dat ‘één procent van ons bruto nationaal inkomen wordt besteed aan ontwikkelingshulp’ (p. 35). Ook komt de PvdD met plannen voor een groene staatsbalans en een duurzaamheidsmeetlat voor beleid. Het is echter onduidelijk in hoeverre deze maatregelen ook de impact op ontwikkelingslanden meenemen. Opvallend is dat het verkiezingsprogramma van de PvdD niet ingaat op de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN.

Citaten:

p. 4: ‘Daarnaast komt er een groene staatsbalans: een verlies- en winstrekening die de effecten van beleid op mens, dier, natuur, klimaat en milieu laat zien.’

p. 19: ‘Alle beleid, op welk gebied dan ook, wordt langs de duurzaamheidsmeetlat gelegd.’

p. 35: ‘Eén procent van ons bruto nationaal inkomen wordt besteed aan ontwikkelingshulp.’

p. 36: ‘Klimaatverandering, waardoor droogte en voedseltekorten ontstaan, ligt aan de bron van een groot aantal conflicten dat mensen op drift jaagt. Onze agressieve export- en handelsstrategie en het faciliteren van belastingontwijking door multinationals, ontneemt mensen in ontwikkelingslanden kansen om in hun eigen land een goed bestaan op te bouwen. Nederland heeft een grote ecologische voetafdruk, die de kansen voor mensen in ontwikkelingslanden verkleint. Om het aantal vluchtelingen te verminderen, zullen we ons eigen handelen actief moeten veranderen.’

p. 36: ‘Nederland zet in op het beperken van de consumptie van materialen, water, energie en land, zodat onze voetafdruk niet langer ten koste gaat van mens, dier en milieu elders.’

 

50PLUS

50PLUS wil zich aan internationale afspraken over ontwikkelingshulp houden en ondersteunt de Duurzame Ontwikkelingsdoelen, maar mist concrete ambitie.

Uitleg: 50PLUS bepleit dat Nederland zich aan de internationale afspraken houdt als het gaat om het geven van ontwikkelingshulp. Het is onduidelijk of 50PLUS daarmee bedoelt dat het ontwikkelingsbudget weer 0,7 procent van het BNP moet gaan uitmaken. Wel zegt de partij ‘geen geld  te willen geven aan corrupte regimes en landen waar oorlog wordt gevoerd’ (p. 14).

Opvallend is de grote rol die 50PLUS toeschrijft aan het Nederlandse bedrijfsleven. Het is onduidelijk hoe internationale afspraken over ontwikkelingshulp en het een actief bedrijfsleven, gaan bijdragen aan de duurzame ontwikkeling in ontwikkelingslanden. Daarnaast zegt de partij de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties te steunen, maar laat zich niet uit over de manier waarop dit te realiseren.

Citaten:

 p. 8: ‘50PLUS steunt de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties voor 2030.’

p. 14: ‘Nederland houdt zich aan de internationale afspraken als het gaat om het geven van ontwikkelingshulp, maar wil wel nadrukkelijk garanties voor een juiste besteding.’

p. 14: ‘Het Nederlandse bedrijfsleven moet de koppositie als het gaat om internationale samenwerking verstevigen.’

p. 14: ‘Nederland geeft geen geld aan misdadige, corrupte regimes die mensenrechten schenden en aan landen waar oorlog wordt gevoerd.’