Politici in Nederland en de Europese Unie nemen te vaak beslissingen die belangen van ontwikkelingslanden schaden. Dat moet veranderen. Fair Politics wil dat landen niet worden belemmerd, maar de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.

FairKiezingswijzer 2017

Beweeg met je muis over de icoontjes en zie in één oogopslag hoe de politieke partijen al dan niet rekening houden met de belangen van ontwikkelingslanden. Klik op een onderwerp of op een partij en lees onze uitgebreide analyse.

cdad66vvdpvdaspcusgppvvgroenlinkspvdd50plus
HANDEL

HANDEL (CDA)

Het CDA gebruikt handelsbeleid om de economische positie van Nederland te verbeteren, en besteedt te weinig aandacht aan de positie van ontwikkelingslanden.

HANDEL (D66)

D66 wil ontwikkelingslanden meer kans geven om naar de EU te exporteren door handelsbarrières te verminderen.

HANDEL (VVD)

Nederlandse handelsbelangen staan voorop bij de VVD. Handel wordt zelfs een instrument om ontwikkelingslanden te dwingen mee te werken aan Nederlands beleid.

HANDEL (PvdA)

De PvdA bepleit dat handel en handelsverdragen moeten bijdragen aan het verduurzamen van productieketens en betere posities van ontwikkelingslanden.

HANDEL (SP)

SP is voor eerlijke handel waarvan ook de bevolking van betrokken landen profiteert, maar maakt deze ambitie weinig concreet.

HANDEL (ChristenUnie)

CU vindt dat internationale handel vooral moet bijdragen aan inclusieve en duurzame groei in ontwikkelingslanden en heeft daar concrete maatregelen voor.

HANDEL (SGP)

Volgens de SGP ligt samenwerking ten grondslag aan het ten goede komen van internationale handel aan de allerarmsten.

HANDEL (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op internationale handel.

HANDEL (GroenLinks)

GroenLinks pleit o.a. voor toetsing van de impact van handelspolitiek op ontwikkelingslanden en bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen.

HANDEL (PvdD)

De PvdD wil expliciet rekening houden met de belangen van ontwikkelingslanden in het Nederlandse internationaal handelsbeleid.

HANDEL (50PLUS)

Het partijprogramma van 50Plus is uiterst beperkt over internationale handel.

KLIMAAT

KLIMAAT (CDA)

De ambities voor energiebesparing en opwekking van duurzame energie werkt het CDA nauwelijks uit in concrete plannen.

KLIMAAT (D66)

D66 pleit voor een minister van Klimaat en Energie, nationale klimaatwet en ontwikkelingssamenwerking met klimaathulp en klimaatfinanciering.

KLIMAAT (VVD)

Het Nederlands belang staat voorop in klimaatbeleid van VVD waarbij slechts bestaande afspraken nageleefd moeten worden.

KLIMAAT (PvdA)

De PvdA wil dat het Parijs Klimaatakkoord doorwerkt in ambitieuze doelstellingen en dat ontwikkelingshulp meer wordt toegespitst op klimaatverandering.

KLIMAAT (SP)

De SP pleit voor ontwikkelingsbeleid gebaseerd op het Parijs Klimaatakkoord om de gevolgen van klimaatverandering te bestrijden.

KLIMAAT (ChristenUnie)

De CU wil niet dat de allerarmsten opdraaien voor de gevolgen van klimaatverandering en pleit voor klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (SGP)

De SGP wil zich inzetten voor het bestrijden van klimaatverandering en doet dit o.a. vanwege de positieve uitwerking op ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (PVV)

De PVV wil geen geld uitgeven aan innovatie of windmolens, wat negatieve klimaatgevolgen voor ontwikkelingslanden teweegbrengt.

KLIMAAT (GroenLinks)

GroenLinks wil met het Parijs Klimaatakkoord als basis een ambitieus klimaatbeleid met specifieke klimaatsteun voor ontwikkelingslanden.

KLIMAAT (PvdD)

De PvdD wil een duurzaamheidsmeetlat voor toekomstig beleid, eisen aan grondstoffenimport, internationaal bindende regels en een milieugerechtshof.

KLIMAAT (50PLUS)

50PLUS wil CO2-uitstoot terugdringen om de wereld leefbaar te houden, maar toont weinig ambities voor een duidelijk klimaatbeleid.

VREDE & VEILIGHEID

VREDE & VEILIGHEID (CDA)

Het CDA bepleit het belang van internationale samenwerking in een veilige wereld, maar maakt dit niet concreet.

VREDE & VEILIGHEID (D66)

D66 is voorstander van een strenger EU wapenexportbeleid dat concurrentie tussen lidstaten moet beperken en toewerkt naar een gemeenschappelijk beleid.

VREDE & VEILIGHEID (VVD)

De VVD gaat niet in op wapenexport en bepleit ontwikkelingsgelden in te zetten voor het financieren van militaire missies.

VREDE & VEILIGHEID (PvdA)

De PvdA wil een strenger wapenexportbeleid, zeker als het gaat om de export van controversiële wapens en/of naar repressieve regimes.

VREDE & VEILIGHEID (SP)

De SP wil de huidige wapenexportregelgeving strenger naleven en wapenexport naar staten waar mensenrechten worden geschonden stoppen.

VREDE & VEILIGHEID (ChristenUnie)

De ChristenUnie is tegen wapenhandel met landen die mensenrechten schaden, maar maakt deze inzet niet concreet.

VREDE & VEILIGHEID (SGP)

De SGP gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

VREDE & VEILIGHEID (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

VREDE & VEILIGHEID (GroenLinks)

GroenLinks maakt zich sterk voor een strikt, door mensenrechten gedreven wapenexportbeleid, zowel internationaal als in Nederland.

VREDE & VEILIGHEID (PvdD)

De PvdD is kritisch over wapenexport naar landen die mensenrechten schenden en pleit voor internationale regelgeving.

VREDE & VEILIGHEID (50PLUS)

50PLUS gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

BELASTINGONTWIJKING

BELASTINGONTWIJKING (CDA)

Het CDA wil stevig optreden tegen bedrijven en multinationals die belasting ontwijken, maar legt geen link met ontwikkelingslanden.

BELASTINGONTWIJKING (D66)

D66 wil een stevige aanpak in de strijd tegen oneerlijke belastingpraktijken op Europees niveau, met Nederland als koploper.

BELASTINGONTWIJKING (VVD)

De VVD is tegen het hervormen van belastingverdragen, omdat dit het nationale vestigingsklimaat zal schaden

BELASTINGONTWIJKING (PvdA)

Belastingen zijn een wapen tegen ongelijkheid en daarom komt de PvdA met concrete maatregelen om belastingontwijking te bestrijden.

BELASTINGONTWIJKING (SP)

Ook grote bedrijven en multinationals gaan voortaan hun eerlijke deel in de belastingen betalen als het aan de SP ligt.

BELASTINGONTWIJKING (ChristenUnie)

De ChristenUnie bepleit een effectieve bestrijding van belastingontwijking door multinationals en het voorkomen van belastingconcurrentie.

BELASTINGONTWIJKING (SGP)

De SGP is tegen belastingontwijking –en ontduiking van multinationals, maar legt geen link met ontwikkelingslanden.

BELASTINGONTWIJKING (PVV)

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op belastingontwijking of belastingontduiking door multinationale ondernemingen.

BELASTINGONTWIJKING (GroenLinks)

De stevige aanpak van belastingontwijking door multinationals van GroenLinks omvat concrete maatregelen die de positie van ontwikkelingslanden ten goede komt.

BELASTINGONTWIJKING (PvdD)

Met herziening van de belastingwetgeving en belastingverdragen wil de PvdD voorkomen dat ontwikkelingslanden miljarden aan inkomsten mislopen.

BELASTINGONTWIJKING (50PLUS)

50PLUS gaat in haar partijprogramma niet in op belastingontwijking of belastingontduiking door multinationale ondernemingen.

EERLIJK WERK

EERLIJK WERK (CDA)

Het CDA wil mensen in ontwikkelingslanden een menswaardig bestaan bieden en vraagt aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen.

EERLIJK WERK (D66)

D66 wil steun voor bedrijven die verantwoordelijkheid nemen m.b.t. hun impact om hen heen in de wereld.

EERLIJK WERK (VVD)

De VVD bepleit dat ondernemers zich houden aan bestaande afspraken over mensenrechten, maar wil tegelijkertijd ook minder complexe regelgeving voor bedrijven in het buitenland.

EERLIJK WERK (PvdA)

De PvdA legt een sterke focus op betere arbeidsomstandigheden in ontwikkelingslanden en het tegengaan van kinderarbeid.

EERLIJK WERK (SP)

De SP besteedt in haar verkiezingsprogramma geen aandacht aan eerlijk werk wereldwijd.

EERLIJK WERK (ChristenUnie)

De CU komt met een ambitieuze serie maatregelen om arbeids- en kinderrechten te bevorderen, zo nodig met behulp van wetten en sancties.

EERLIJK WERK (SGP)

De SGP vindt dat bedrijven zich aan de bestaande regels voor maatschappelijk verantwoord ondernemen moeten houden, maar maakt deze inzet niet concreet.

EERLIJK WERK (PVV)

De PVV wil stoppen met ontwikkelingshulp en vermeldt niets over eerlijk werk wereldwijd.

EERLIJK WERK (GroenLinks)

Als het aan GroenLinks ligt, wordt Nederland koploper in internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen.

EERLIJK WERK (PvdD)

De PvdD heeft veel concrete en stevige plannen om de omstandigheden van arbeiders in ontwikkelingslanden te verbeteren.

EERLIJK WERK (50PLUS)

50PLUS toont geen concrete ambities op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

MIGRATIE & ONTWIKKELING

MIGRATIE & ONTWIKKELING (CDA)

CDA beperkt migratie tot vluchtelingen; met een focus op de terugkeer en bijdrage van vluchtelingen aan de wederopbouw van herkomstlanden.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (D66)

De brede migratieaanpak van D66 omvat o.a. ook het creëren van legale routes voor vluchtelingen en een selectief systeem voor economische migranten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (VVD)

Adequate opvang in de regio moet migratie naar de EU onnodig en onmogelijk maken volgens de VVD.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PvdA)

De PvdA komt met een brede migratieaanpak en wil o.a. investeren in veilige, legale routes en toekomstperspectief in zowel de regio als in Nederland.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (SP)

De SP is voor het aanpakken van de grondoorzaken en het verbeteren van de opvang van vluchtelingen (in de regio), maar maakt deze inzet niet concreet.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (ChristenUnie)

ChristenUnie bepleit een brede migratieaanpak die zich o.a. richt op grondoorzaken en betere opvang in de regio, maar ook op verplichte terugkeer.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (SGP)

SGP focust zich op het loskoppelen van migratie uit het ontwikkelingsbudget en outsourcing van opvang van vluchtelingen en asielaanvragen buiten Europa.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PVV)

De PVV wil de Nederlandse grenzen sluiten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (GroenLinks)

GroenLinks wil betere opvang in de regio en veiligere routes voor vluchtelingen, maar ook een tijdelijke visa voor arbeidsmigranten.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (PvdD)

Een menswaardige opvang in de regio en een uitgebreide aanpak van oorzaken van de vluchtelingencrisis: dat is de inzet van de PvdD.

MIGRATIE & ONTWIKKELING (50PLUS)

50PLUS ‘staat voor een streng, rechtvaardig en humaan vreemdelingenbeleid’, maar maakt deze ambitie niet concreet.

FAIR POLITICS

FAIR POLITICS (CDA)

De geïntegreerde aanpak om mensen in ontwikkelingslanden weerbaar te maken, werkt het CDA nauwelijks uit in concrete (bekostigings) plannen.

FAIR POLITICS (D66)

D66 onderbouwt een stevig ontwikkelingsbeleid dat ook ingaat op zaken als handel en klimaat, en dat bekostigd wordt met 0,7 procent van het BNP.

FAIR POLITICS (VVD)

Nederlandse (handels)belangen staan altijd voorop bij de VVD; zo wil de partij ontwikkelingshulp voorwaardelijk maken.

FAIR POLITICS (PvdA)

Met o.a. een ministersaanpak en een toets voor nieuw beleid, wil de PvdA voorkomen dat wat we met de ene hand geven, wordt weggenomen met de andere.

FAIR POLITICS (SP)

De SP is voor ontwikkelingssamenwerking gebaseerd op ‘wederzijds begrip en respect’, maar maakt deze ambitie niet (financieel) concreet.

FAIR POLITICS (ChristenUnie)

CU wil zowel een hoger ontwikkelingsbudget als dat het beleid niet nadelig is voor ontwikkelingslanden, en stelt o.a. een beleidstoets voor.

FAIR POLITICS (SGP)

De SGP wil de belangen van ontwikkelingslanden meenemen in beleid met een impacttoets, maar blijft onduidelijk over de hoogte van het ontwikkelingsbudget.

FAIR POLITICS (PVV)

De PVV wil de Nederlandse financiering van ontwikkelingshulp stoppen.

FAIR POLITICS (GroenLinks)

Naast een verhoging en zuivering van het budget, wil GroenLinks dat internationaal beleid getoetst wordt op de gevolgen voor ontwikkelingslanden.

FAIR POLITICS (PvdD)

De PvdD houdt expliciet rekening met de kansen voor mensen in ontwikkelingslanden en wil o.a. alle beleid langs een duurzaamheidsmeetlat leggen.

FAIR POLITICS (50PLUS)

50PLUS wil zich aan internationale afspraken over ontwikkelingshulp houden en ondersteunt de Duurzame Ontwikkelingsdoelen, maar mist concrete ambitie.

Twitter

Vrede & Veiligheid

Vanuit het idee dat ontwikkeling en veiligheid onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, vinden veiligheidsthema’s steeds meer ingang in het ontwikkelingsbeleid.

Wanneer de prioriteit echter niet bij ontwikkeling ligt, maar bij veiligheid van de EU als donor, is de kans klein dat de ontwikkelingslanden daar echt beter van worden. Het is daarom verontrustend om te zien dat steeds vaker ontwikkelingsbudgetten worden ingezet voor veiligheidsdoeleinden. Niet alleen de besteding van budgetten, maar ook beleidsmaatregelen hebben soms een negatieve impact op ontwikkelingslanden. Door strengere regels tegen het witwassen van geld en het financieren van terroristische organisaties, en het daaruit voortvloeiende beleid van banken, moeten migranten hogere kosten maken om geld over te maken naar hun familie in ontwikkelingslanden. Soms stoppen ze zelfs helemaal met geldovermakingen (terwijl deze van groot belang zijn voor ontwikkelingslanden). Verder moeten de richtlijnen van het Europees Gemeenschappelijk Standpunt (EUGS) voorkomen dat Europese wapens naar conflictregio’s en regimes die mensenrechten schenden worden geëxporteerd. Een verdergaand EUGS en een striktere naleving van het EUGS, niet alleen door Nederland, maar door alle EU-lidstaten, is essentieel. 

Bekijk een overzicht van de belangrijke gebeurtenissen op het gebied van vrede en veiligheid tijdens de afgelopen kabinetsperiode.

CDA

Het CDA bepleit het belang van internationale samenwerking in een veilige wereld, maar maakt dit niet concreet.

Uitleg: Het CDA bepleit het belang van internationale samenwerking in een veilige wereld. Hier kiest de partij voor een geïntegreerde aanpak van diplomatie, defensie, handel en ontwikkeling (p. 38) en toont zich bereid om met deze aanpak een bijdrage te leveren in andere delen van de wereld. Dit ‘uit solidariteit, maar ook in het besef dat de problemen anders ons allemaal zullen raken’ (p. 34). Het CDA blijft in het verkiezingsprogramma echter te algemeen om duidelijke conclusies te kunnen trekken.

Citaten:

p. 34:We blijven bereid om onze bijdrage te leveren aan de internationale rechtsorde, de mensenrechten en aan vrede, stabiliteit en ontwikkeling in andere delen van de wereld. Uit solidariteit, maar ook in het besef dat de problemen anders ons allemaal zullen raken.’ 

p. 38: ‘Internationale samenwerking draagt bij aan de veiligheid in de wereld, daar en hier. De noodzaak om bij te dragen aan stabiliteit en ontwikkeling in andere landen is nog onverminderd groot en wij willen blijvend solidair zijn met die mensen die in grote nood verkeren; de media tonen ons de gevolgen van klimaatverandering, honger, ziekte en andere humanitaire rampen.’

p. 38: ‘Wij kiezen ervoor om diplomatie, Defensie, handel en ontwikkeling samen te brengen in een geïntegreerde aanpak. Dit doen wij om mensen in ontwikkelingslanden weerbaar en zelfredzaam te maken en een menswaardig bestaan te bieden. Wij verbinden maatschappelijke organisaties, be­drijven en de overheid, zowel hier als in de ontvangende regio’s. Op die manier wor­den internationale samenwerking en solidariteit met de bevolking van fragiele staten verbonden in een wederzijds belang en kunnen nieuwe conflicten en problemen worden voorkomen.’

p. 39: ‘In de wetenschap dat door de groei van de bevolking in Afrika, de instabiliteit en terreur in de wereld en de gevolgen van de klimaatverandering, de migratiedruk in de komende decennia alleen maar zal toenemen, zijn naast het bestrijden van de oorzaken nieuwe internationale afspraken nodig. We hebben solide en houdbare oplossingen nodig om nieuwe drama’s te voorkomen.’

D66

D66 is voorstander van een strenger EU wapenexportbeleid dat concurrentie tussen lidstaten moet beperken en toewerkt naar een gemeenschappelijk beleid.

Uitleg: Van alle verkiezingsprogramma’s, bevat het verkiezingsprogramma van D66 de meest ambitieuze en concrete plannen op het gebied van wapenexport. D66 pleit voor ‘verdere harmonisatie van het gemeenschappelijk wapenexportbeleid in Europa’ (p.151). Verdere harmonisatie moet voorkomen dat het ene land kan besluiten dat export niet kan, en het andere land vervolgens kan besluiten dat het wel kan. D66 komt met een aantal concrete maatregelen voor een dergelijke harmonisatie. Zo moet de oprichting van een onafhankelijke wapenexportautoriteit ‘optreden wanneer lidstaten verschillende besluiten nemen over het exporteren van wapens’ (p. 151). En wil D66 betere controle op waar geëxporteerde wapens terecht komen en worden ingezet (p. 151). Hierbij heeft de partij expliciete aandacht voor zowel digitale als kleine wapens.

Citaten:

p. 151: ‘D66 wil een veel verdere harmonisatie van het gemeenschappelijk wapenexportbeleid in Europa. We willen voorkomen dat het ene land besluit dat export niet kan, en het andere land besluit dat het wel kan. Soms nemen lidstaten onbegrijpelijke exportbesluiten op basis van verschillende inschattingen van risico’s. Nederland kan vaker een voorschot nemen op het Europees standpunt door zich Europees uit te spreken voor een exportbevriezing of wapenembargo.’ 

p. 151: ‘Een strikter beleid ten aanzien van de wapenexport naar het Midden-Oosten is gerechtvaardigd, gezien de mensenrechtensituatie daar. Met de oprichting van een onafhankelijke wapenexportautoriteit roepen we een scheidsrechter in het leven die kan optreden wanneer lidstaten verschillende besluiten nemen over het exporteren van wapens. Ook wordt het voor landen binnen de EU mogelijk om exportbesluiten van andere lidstaten aan een rechterlijke toets te onderwerpen. D66 wil dat er betere controle plaatsvindt op waar geëxporteerde wapens terecht komen en worden ingezet. Een modern wapenexportbeleid houdt ook rekening met digitale wapens. Als wij in Europa technologieën maken die louter bedoeld zijn om mensen op te sporen en deze vervolgens verkopen aan repressieve regimes, dan is er sprake van digitale wapenhandel.’

p. 151: ‘Daarnaast wil D66 beperking van ontwikkeling, handel in en bezit van kleine wapens, clusterbommen en landmijnen, alsook strenge maatregelen tegen wapensmokkel.’

VVD

De VVD gaat niet in op wapenexport en bepleit ontwikkelingsgelden in te zetten voor het financieren van militaire missies.

Uitleg: De VVD stelt in haar verkiezingsprogramma voor om ontwikkelingshulp te moderniseren door ontwikkelingsgelden ook in te zetten voor het financieren van militaire veiligheidsoperaties (p. 30). ‘Militaire veiligheidsoperaties zijn ook een vorm van ontwikkelingshulp, omdat die bijdragen aan stabiliteit. Die stabiliteit hebben landen nodig om economisch te kunnen groeien’ (p. 30), aldus de partij. Het Nederlandse (handels)belang staat hier duidelijk voorop en zal dan ook een negatieve uitwerking hebben op de positie van ontwikkelingslanden. Opvallend is dat het verkiezingsprogramma van de VVD niet ingaat op wapenhandel en/of het wapenexportbeleid.

Citaten:

p. 22: ‘De kracht van een effectief buitenlands beleid zit in selectiviteit: vooral daar actief zijn waar onze belangen op het spel staan en waar we het verschil kunnen maken. Dat betekent naast handel een sterke focus op migratie en terrorisme in de ring rond Europa, het Midden-Oosten en Noord-Afrika. We verliezen andere gebieden natuurlijk niet uit het oog. Denk bijvoorbeeld aan de ontwikkelingen in de Zuid-Chinese Zee, maar ook het gebied rond de Noordpool, waar het ontstaan van een nieuwe vaarroute grote kansen biedt voor de (handels)positie van ons land.’  

p. 30: ‘Het is dringend nodig de ‘ODA-norm’ (officiële ontwikkelingshulp) te moderniseren. Militaire veiligheidsoperaties zijn ook een vorm van ontwikkelingshulp, omdat die bijdragen aan stabiliteit. Die stabiliteit hebben landen nodig om economisch te kunnen groeien. Wij vinden daarom dat uitgaven aan militaire veiligheidsoperaties ter bevordering van stabiliteit in landen voortaan ook onder de ODA-norm moeten vallen. Hetzelfde geldt voor nieuwe financieringsvormen op het terrein van migratie, die tot op heden niet als ODA geregistreerd mogen worden. Terwijl zij eveneens een sterke relatie hebben met ontwikkelingshulp.’ 

PvdA

De PvdA wil een strenger wapenexportbeleid, zeker als het gaat om de export van controversiële wapens en/of naar repressieve regimes.

Uitleg: In het verkiezingsprogramma legt de PvdA een expliciete link tussen veiligheid en ontwikkeling. ‘Voorkomen is beter dan genezen’ (p. 61) en daarvoor heeft de partij een geïntegreerde aanpak voor ogen die ontwikkeling, diplomatie en defensie bij elkaar brengt.

Daarnaast wil de PvdA dat ‘Nederland zich inzet voor een strenger EU-wapenexportbeleid’ (p. 63). Wapenexport naar repressieve regimes die mensenrechten schenden en zich schuldig maken aan oorlogsmisdaden, moet helemaal beëindigd worden. Het is echter onduidelijk hoe de PvdA deze ambities wil verwezenlijken.

Citaten:

p. 63: ‘Wij willen dat Nederland zich inzet voor een strenger EU-wapenexportbeleid. Voor repressieve regimes als Saoedi-Arabië, dat mensenrechten schendt en zich schuldig maakt aan oorlogsmisdaden, willen we een algehele exportstop. Wij steunen de huidige strenge interpretatie van Europese regels voor wapenexport die in Nederland wordt toegepast.’ 

p. 60: 'We zetten in op extra investeringen in internationale vrede en veiligheid waarbij ontwikkeling, diplomatie en defensie in samenhang met elkaar worden ingezet.’

p. 61: ‘Voorkomen is beter dan genezen. Daarom willen wij in de eerste plaats de grondoorzaken van potentiële conflicten bestrijden door ontwikkeling, het bevorderen van goed bestuur en het versterken van rechtsstaten. Prille vrede bestendigen is een langdurige opgave die vraagt om investeringen in wederopbouw, het steunen van inclusieve samenlevingen en staatsvorming. Wij kiezen ervoor om in landen waar die prille vrede ontstaat, langdurig aanwezig te zijn, via een VN, EU of NAVO missie, via ontwikkelingsprogramma’s, of via een combinatie.’

p. 61: ‘Wij willen dat Nederland het goede voorbeeld geeft als koploper in de strijd tegen illegale en controversiële wapens.’ 

SP

De SP wil de huidige wapenexportregelgeving strenger naleven en wapenexport naar staten waar mensenrechten worden geschonden stoppen.

Uitleg: Als het aan de SP ligt, gaan we ‘de voorwaarden voor wapenexport strikt naleven’ (p. 59). ‘Er gaan voortaan geen wapens meer naar landen waar zich (regionale) spanningen voordoen of waar de mensenrechten worden geschonden’ (p. 59). Hierbij heeft de partij expliciete aandacht voor clustermunitie. Het is echter onduidelijk hoe vernieuwend de mensenrechtenambitie is op al bestaand beleid en hoe de SP haar gestelde ambities wil uitvoeren. 

Citaten:

p. 49: ‘We nemen het initiatief tot een internationale stop op de productie en het gebruik van wapens met verarmd uranium en we gaan scherp toezien op de naleving van het internationaal verdrag tegen clustermunitie. Nederland stuurt alle Amerikaanse kernwapens op ons grondgebied retour.’  

p. 59: ‘We gaan de voorwaarden voor wapenexport strikt naleven. Er gaan voortaan geen wapens meer naar landen waar zich (regionale) spanningen voordoen of waar de mensenrechten worden geschonden. We willen zo snel mogelijk een internationaal verbod op kernwapens. Nederland neemt daarom een voortrekkersrol in bij de VN-onderhandelingen hierover.’

ChristenUnie

De ChristenUnie is tegen wapenhandel met landen die mensenrechten schaden, maar maakt deze inzet niet concreet.

Uitleg: Mensenrechten vormen een belangrijk uitgangspunt voor de ChristenUnie. Deze moeten dan ook geïntegreerd worden in alle beleidsterreinen – van ontwikkelingssamenwerking tot handel en defensie. Dit betekent concreet dat de partij tegen wapenhandel ‘met landen die mensenrechten schenden en die wapens inzetten tegen de eigen bevolking, zoals in het conflict in Syrië’ is (p. 104). Het is echter onduidelijk hoe vernieuwend deze ambitie van de ChristenUnie is op al bestaand beleid. 

Citaten:

p. 10: ‘We maken minimaal 1 miljard extra vrij om te investeren in regionale opvang, veiligheid, stabiliteit en ontwikkeling in crisisgebieden.’

p. 94: ‘Je kunt je niet enerzijds kritisch uitlaten over de doodstraf op afvalligheid, bekering, of homoseksualiteit in islamitische landen en anderzijds handelsmissies faciliteren naar deze landen. Dat betekent: Mensenrechten integreren in alle beleidsterreinen – van ontwikkelingssamenwerking tot handel en defensie.’

p. 94: ‘Mensenrechten integreren in alle beleidsterreinen – van ontwikkelingssamenwerking tot handel en defensie.’  

p. 104: ‘Geen wapenhandel met landen die mensenrechten schenden en die wapens tegen de eigen bevolking inzetten, zoals Syrië en Saoedi-Arabië.’ 

SGP

De SGP gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

Uitleg: De SGP gaat in haar partijprogramma  niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

Citaten:

Geen. 

PVV

De PVV gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

Uitleg: De PVV gaat in haar partijprogramma  niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

Citaten:

Geen. 

GroenLinks

GroenLinks maakt zich sterk voor een strikt, door mensenrechten gedreven wapenexportbeleid, zowel internationaal als in Nederland.

Uitleg: GroenLinks is kritisch over wapenexport. Zo wil de partij ‘de uitvoer en doorvoer van wapens aan banden leggen’ en is de partij voorstander van een ‘Europees wapenembargo tegen Saoedi-Arabië’ (p. 75). Beide maatregelen zijn bijzonder relevant voor bijvoorbeeld het conflict Syrië. Ook moet Nederland de ondertekening en ratificatie van internationale verdragen zoals die over landmijnen en clustermunitie bevorderen.

Citaten:

p. 64: ‘Nederland zet zich in voor een strengere Europese vuurwapenrichtlijn die de handel in en het bezit van vuurwapens terugdringt.’

p. 75: De uitvoer en doorvoer van wapens wordt aan banden gelegd. Nederland ijvert voor een strikte naleving van de EU-wapenexportcode en wapenembargo’s en draagt niet bij aan promotie van wapenhandel door het ondersteunen van wapenbeurzen. Nederland streeft binnen de Europese Unie naar een wapenembargo tegen landen die wapens inzetten tegen burgers, als Saoedi-Arabië. Nederland bevordert wereldwijde ondertekening en ratificatie van het wapenhandelsverdrag en de verdragen tegen landmijnen en clusterbommen. Nederland ijvert voor een wereldwijd verbod op kernwapens en munitie met verarmd uranium. Er mag geen Europees onderzoeksgeld in de ontwikkeling van wapens gestoken worden.’

p. 76: ‘Nederland beijvert zich voor de rol van vrouwen bij het voorkomen en oplossen van gewapende conflicten, bij vredesonderhandelingen en wederopbouw, alsmede voor de bescherming van vrouwen tegen oorlogsgeweld.’

PvdD

De PvdD is kritisch over wapenexport naar landen die mensenrechten schenden en pleit voor internationale regelgeving.

Uitleg: Om de wereld veiliger en vreedzamer te maken, bepleit de Partij voor de Dieren o.a. een kritische blik op onze eigen wapenindustrie, die conflicten vaak verergert. Om dit tij te keren wil de partij bijvoorbeeld dat ‘het wapenexportbeleid zo wordt aangescherpt dat er vanuit Nederland en de EU geen wapens geleverd worden aan repressieve en autoritaire staten die mensenrechten schenden’ (p. 37). Het is echter onduidelijk hoe vernieuwend deze ambitie is op al bestaand beleid. Meer vernieuwend is de koplopers rol die de PvdD voor Nederland voor ogen heeft – ook binnen de EU - om bestaand beleid en verdragen ook daadwerkelijk na te leven en te streven naar wereldwijde regulering van wapenhandel. 

Citaten:

p. 3: ‘We kunnen onze wereld veiliger en vreedzamer maken als we durven te kijken naar ons eigen aandeel in het ontstaan van die conflicten. Zoals onze verspilling van hulpbronnen; fossiele brandstoffen, zoet water, fosfaat. Maar ook onze agressieve exportstrategie ten koste van lokale economieën in arme landen, en onze wapenindustrie die conflicten verergert.’

p. 6: ‘Het beleid van pensioenfondsen om te investeren in onduurzame sectoren als de vee-industrie, fossiele brandstoffen en in de wapenindustrie, wordt aangepakt.’

p. 37: ‘De handel in wapens en investeringen in de productie van wapens worden fors aan banden gelegd.’

p. 37: ‘Nederland zet zich – ook binnen de EU – in voor naleving van verdragen tegen landmijnen en clustermunitie en voor wereldwijde regulering van de wapenhandel.’ 

p. 37: ‘Het wapenexportbeleid wordt zo aangescherpt dat er vanuit Nederland en de EU geen wapens geleverd worden aan repressieve en autoritaire staten die mensenrechten schenden.’

50PLUS

50PLUS gaat in haar partijprogramma niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

Uitleg: 50PLUS gaat in haar partijprogramma  niet in op vrede en veiligheid vanuit een ‘eerlijk-beleid-voor-ontwikkelingslanden’ perspectief.

Citaten:

Geen.