Politici in Nederland en de Europese Unie nemen te vaak beslissingen die belangen van ontwikkelingslanden schaden. Dat moet veranderen. Fair Politics wil dat landen niet worden belemmerd, maar de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.

Fair Labour

Fair Labour: hoe eerlijk is jouw T-shirt?

Twitter

Fair Labour

Fatsoenlijk werk is een universele voorwaarde voor een menselijk bestaan. Zonder een leefbaar loon kunnen gezinnen niet gevoed worden en kinderen niet naar school. De vrijheid om je bij een vakbond aan te sluiten, veilige arbeidsomstandigheden, en gelijke behandeling van mannen en vrouwen zijn enkele rechten die in veel ontwikkelingslanden ontbreken

In sommige landen is er zelfs sprake van kinderarbeid. Naar schatting zijn er meer dan 215 miljoen kindarbeiders wereldwijd, waarvan 126 miljoen ongezond of gevaarlijk werk doen.  Dit betekent dat 1 op de 7 kinderen tussen 5 en 17 jaar oud aan het werk is.  Er is daarom werk aan de winkel. Nederland en de EU kunnen belangrijke stappen zetten om Europese bedrijven te dwingen om er voor te zorgen dat alle arbeiders in hun keten, van bloemplukkers tot kledingnaaisters, onder fatsoenlijke omstandigheden kunnen werken tegen een leefbaar loon.   

Probleem 1: Gebrek aan transparantie

Er is een gebrek aan transparantie in de keten van in het buitenland actieve bedrijven. Om kinderarbeid te voorkomen en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden te garanderen is het van groot belang dat bedrijven hierover rapporteren. De Europese Commissie stelt zelf vast dat slechts 10% van de grootste Europese bedrijven regelmatig informatie over impacts op sociaal en milieu gebied vrijgeeft. Er zijn nauwelijks verplichte richtlijnen en voorwaarden voor transparantie van bedrijven. Zelfs de overheid verstrekt beperkte informatie over hun investeringen in het buitenland. De impact van investeringen en de arbeidsomstandigheden in de keten van bedrijven in ontwikkelingslanden is op deze manier slecht te controleren.

Probleem 2: Geen toezichthouder

Helder geformuleerde eisen en richtlijnen voor MVO maken het mogelijk om bedrijven verantwoordelijk te stellen voor eventuele negatieve effecten op de lokale bevolking. Bedrijven moeten aansprakelijk gehouden worden voor milieuschade en negatieve sociale effecten op de locatie van investeringen. Het klachtenmechanisme voor slachtoffers van bedrijfsactiviteiten in ontwikkelingslanden moet daarom effectiever en laagdrempeliger gemaakt worden. 

Enige vorm van rechtsbijstand is essentieel, omdat dit anders onbetaalbaar is voor arbeiders, vakbonden en andere organisaties uit ontwikkelingslanden. Zolang er echter geen consequenties verbonden worden aan het niet naleven van de OESO-richtlijnen, is een klachtenmechanisme nutteloos en zullen slachtoffers weinig kunnen bereiken ten opzichte van bedrijven die hun arbeidsrechten schenden. Sancties voor bedrijven bij misstanden en het niet naleven van de OESO-richtlijnen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen zijn daarom noodzakelijk.

Probleem 3: Gebrekkige voorwaarden aan overheidssteun

De overheid moet eisen stellen aan bedrijven die financiële of niet-financiële steun van de overheid krijgen. Bij niet-financiële steun gaat het bijvoorbeeld over handelsmissies en het ondersteunen van bedrijven met bijvoorbeeld informatie over de lokale markt.  Het is van belang dat deze overheidssteun voorwaarden kent om zo eerlijke arbeid te bevorderen en negatieve impacts van investeringen op milieu en maatschappij te voorkomen. 

Bedrijven die door Nederland worden ondersteund via handelsmissies hoeven nu enkel een vragenlijst in te vullen, en worden verder geïnformeerd over “maatschappelijke risico’s en duurzaamheidsuitdagingen”. Wanneer bedrijven in verband worden gebracht met onverantwoorde praktijken dan gaat de overheid in gesprek met het bedrijf, wat mogelijk kan leiden tot uitsluiting van toekomstige missies. Dit is te vrijblijvend. Bedrijven die steun krijgen van de overheid, financieel of niet-financieel, moeten kunnen aantonen dat zij maatschappelijk verantwoord ondernemen. 

Klik hier voor de volledige achtergrond-paper inclusief bronvermelding.