Politici in Nederland en de Europese Unie nemen te vaak beslissingen die belangen van ontwikkelingslanden schaden. Dat moet veranderen. Fair Politics wil dat landen niet worden belemmerd, maar de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.

Fair Labour

Fair Labour: hoe eerlijk is jouw T-shirt?

Twitter

SP wil opheldering over Chinese brievenbusfirma

Het nieuwsbericht ‘Nederland faciliteert omstreden bouwproject in Nicaragua’ van 17 augustus 2016 vormde de basis voor de schriftelijke vragen die Tweede Kamerleden Arnold Merkies en Eric Smaling (beiden SP) stelden aan de staatssecretaris van Financiën (Jeroen Dijsselbloem) en de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (Lilianne Ploumen). Beide Kamerleden zijn er bezorgd over dat Nederland via haar fiscaal gunstige klimaat een bedrijf financiert dat bij de bouw van dit kanaal mensenrechten schendt.

Vrees voor landonteigening en milieuschade

De twee SP’ers vroegen opheldering over de geldstromen van het Chinese bedrijf HKND die via verschillende brievenbusfirma’s in Nederland naar Nicaragua lopen. Daar is het bedrijf twee jaar geleden begonnen met de aanleg van een nieuw kanaal dat de Grote Oceaan met de Atlantische Oceaan zal verbinden. De investering van HKND bedraagt ongeveer 50 miljard euro en volgens het bedrijf is de tijdspanne voor het bouwproject 5 jaar. De Chinezen zeggen dat het kanaal een economische en sociale transformatie zal betekenen en beloven Nicaragua van tienduizenden banen te voorzien. In ruil krijgt HKND de komende 100 jaar zeggenschap over de kanaalzone. De 120.000 inwoners van het gebied rondom de geplande kanaalzone vrezen echter voor landonteigening en milieuschade. De Volkskrant schreef bijvoorbeeld dat: “Duizenden boeren dreigen zonder compensatie van hun land te worden gejaagd en beschermde tropische natuurgebieden moeten voor de plannen wijken. Daarnaast waarschuwen wetenschappers dat het project het zoete Meer van Nicaragua, de belangrijkste drinkwatervoorziening van het land, waarschijnlijk zal doen verzilten.”

De vragen van Merkies en Smaling borduurden voort op kritiek vanuit het maatschappelijk middenveld die waarschuwden dat “belastingparadijs Nederland op deze manier een project faciliteert dat in Midden-Amerika op grote schaal mensenrechten schendt”. Op de vraag of de Minister en de Staatssecretaris deze opvatting deelden, antwoorden zij dat “Nederlandse bedrijven de verantwoordelijkheid hebben te voorkomen dat zij bijdragen aan mensenrechtenschendingen of milieuschade” en dat onderzoek en publieke consultaties daarom van belang zijn tijdens de aanleg van het kanaal. De Minister lijkt hiermee te zeggen dat aangezien de aanleg van het kanaal door een Chinees bedrijf wordt uitgevoerd, de Nederlandse overheid hier verder niet tussen hoeft te zitten.

Nederlandse verantwoordelijkheid voor brievenbusfirma’s

Verder zien de SP-Kamerleden een verantwoordelijkheid voor Nederland wanneer de praktijken van multinationals met brievenbusfirma’s elders in de wereld mens en milieuschade toebrengen. De Minister en Staatssecretaris lieten weten het hier niet mee eens te zijn, tenzij er een directe link is tussen de Nederlandse overheid en de praktijken van deze bedrijven. Daarentegen moeten zowel de Nicaraguaanse overheid en de bedrijven zelf wel voldoen aan hun plichten om mensenrechten te beschermen.

De mensenrechtenschendingen en milieuschade van het Chinese project in Nicaragua is een voorbeeld van de negatieve effecten van belastingparadijs Nederland. Fair Politics verwacht dat Nederlandse bedrijven die meewerken aan bouwprojecten in ontwikkelingslanden, zoals het nieuwe kanaal in Nicaragua, due diligence toepassen en dat zij voorkomen dat hun bijdrage een negatieve impact heeft op de inwoners en het milieu van deze landen. Merkies en Smaling krijgen  één punt voor het adresseren van deze effecten.

 

Dit artikel is gepubliceerd op 20 oktober. Foto: Wikipedia, 2014