Politici in Nederland en de Europese Unie nemen te vaak beslissingen die belangen van ontwikkelingslanden schaden. Dat moet veranderen. Fair Politics wil dat landen niet worden belemmerd, maar de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.

Fair Taxes: een einde aan belastingontwijking

Beleidsaanbevelingen

  • De Nederlandse regering moet zoals de motie-Vendrik voorschrijft het Nederlandse belastingbeleid doorlichten op,  belastingontwijking en ontduiking door multinationale ondernemingen in Nederland en de gevolgen ervan voor ontwikkelingslanden. Er is momenteel nog teveel onduidelijkheid omtrent de cijfers om echt een goed beeld te krijgen.
  • Door het gebrek aan transparantie en informatie is het onmogelijk om te controleren hoe bedrijven hun geldstromen beheren, waardoor praktijken als transfer pricing moeilijk te bestrijden zijn. De Minister van Financiën moet zich daarom bij de EU en de International Accounting Standards Board inzetten voor de invoer van country-by-country reporting.
  • De Minister van Financiën moet aandringen bij de OESO dat deze de modelconventie voor TIEAs herziet. Nederland moet ook blijven aandringen op controle op uitvoering van de TIEAs in ontwikkelingslanden en landen hierin technisch ondersteunen, samen met het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Een multilaterale aanpak in plaats van het huidige bilaterale uitgangspunt zou er daarnaast voor zorgen dat ontwikkelingslanden ook zwaardere verdragen kunnen ondertekenen.
  • Nederland moet haar verdragsbeleid ten aanzien van ontwikkelingslanden tegen het licht houden. In de toekomst moet Nederland alleen verdragen afsluiten als er sprake is van substantiële economische belangen voor beide partijen.

Fair Taxes

Jaarlijks lopen ontwikkelingslanden tot wel €107 miljard mis door belastingontwijking. Geld dat hard nodig is voor zorg, onderwijs en infrastructuur. Het Nederlandse belastingstelsel speelt een belangrijke rol in de belastingontwijking van (hoofdzakelijk) multinationale ondernemingen.

Case: Belastingontwijking in Zambia

Uit onderzoek van ActionAid blijkt dat Zambia Sugar Plc, een dochterbedrijf van de Britse multinational Associated British Foods (ABF) jaren geen belasting heeft betaald in Zambia. Wel werd er een winst van bijna 14 miljoen dollar per jaar gemaakt. Hoe is dit mogelijk?

Zambia Sugar betaalt zusterbedrijven in onder andere Nederland en Ierland grote sommen geld, voor bijvoorbeeld management fees. Hierbij maakt het bedrijf gebruik van de (verouderde) belastingverdragen van Zambia met Nederland en Ierland, waardoor er bijna geen belasting over deze geldstromen betaald hoeft te worden. De Nederlandse zusterbedrijven maken dan gebruik van Nederlandse belastingverdragen met belastingparadijzen, als de Kaaiman eilanden. Daar hoeft dan uiteindelijk helemaal geen belasting meer betaald te worden. Nederland is zo een belangrijke spil in de belastingroutes waardoor geldstromen vrijwel belastingvrij door ons land heen kunnen stromen. Lees hier meer over het onderzoek van ActionAid.

Probleem 1: Nederland verdragsparadijs

Nederland is dus vooral een doorsluisland: multinationals gebruiken het uitgebreide Nederlandse verdragennetwerk om geldstromen via Nederland naar belastingparadijzen te laten lopen. Zo betalen zij over deze geldstromen niet of nauwelijks belasting.

In belastingverdragen met ontwikkelingslanden wordt vaak een lage bronheffing afgesproken. Hierdoor wordt het bedrag verlaagd dat ontwikkelingslanden kunnen innen over internationale geldstromen. Daarnaast ontbreekt het in de verdragen vaak aan antimisbruikmaatregelen. Ook hiermee lopen ontwikkelingslanden inkomsten mis en daarmee ondermijnt het Nederlandse belastingstelsel het ontwikkelingsbeleid. Want effectieve belastingheffing in een ontwikkelingsland is één van de manieren om de hulpafhankelijk drastisch te verminderen.

Probleem 2: Paradijs op de Zuidas

Nederland heeft ook een zeer gunstig fiscaal vestigingsklimaat. Bedrijven die gevestigd zijn in Nederland hebben de mogelijkheid om zogenaamde ‘tax rulings’ aan te vragen. Zo krijgen ze van de Nederlandse belastingdienst van tevoren zekerheid over hoeveel belasting er in bepaalde constructies moet worden afgedragen. Dit maakt het echter ook erg makkelijk voor multinationals om bepaalde constructies op te zetten waardoor er niet of nauwelijks belasting betaald hoeft te worden.

Wel moeten bedrijven aan bepaalde ‘substance-eisen’ om van zulke regelgeving gebruik te kunnen bedrijven: ze moeten een bepaalde binding met Nederland hebben. Deze substance-eisen zijn echter niet scherp genoeg. Het blijkt namelijk dat bijna alle vennootschappen hieraan voldoen. Ook is de controle erop nagenoeg verwaarloosbaar, dus zelfs als bedrijven er niet aan voldoen, is de kans erg klein dat ze erop aangesproken worden.

Klik hier voor de achtergrond-paper inclusief bronvermelding.