Politici in Nederland en de Europese Unie nemen te vaak beslissingen die belangen van ontwikkelingslanden schaden. Dat moet veranderen. Fair Politics wil dat landen niet worden belemmerd, maar de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.

Fair Taxes: een einde aan belastingontwijking

Beleidsaanbevelingen

  • De Nederlandse regering moet zoals de motie-Vendrik voorschrijft het Nederlandse belastingbeleid doorlichten op,  belastingontwijking en ontduiking door multinationale ondernemingen in Nederland en de gevolgen ervan voor ontwikkelingslanden. Er is momenteel nog teveel onduidelijkheid omtrent de cijfers om echt een goed beeld te krijgen.
  • Door het gebrek aan transparantie en informatie is het onmogelijk om te controleren hoe bedrijven hun geldstromen beheren, waardoor praktijken als transfer pricing moeilijk te bestrijden zijn. De Minister van Financiën moet zich daarom bij de EU en de International Accounting Standards Board inzetten voor de invoer van country-by-country reporting.
  • De Minister van Financiën moet aandringen bij de OESO dat deze de modelconventie voor TIEAs herziet. Nederland moet ook blijven aandringen op controle op uitvoering van de TIEAs in ontwikkelingslanden en landen hierin technisch ondersteunen, samen met het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Een multilaterale aanpak in plaats van het huidige bilaterale uitgangspunt zou er daarnaast voor zorgen dat ontwikkelingslanden ook zwaardere verdragen kunnen ondertekenen.
  • Nederland moet haar verdragsbeleid ten aanzien van ontwikkelingslanden tegen het licht houden. In de toekomst moet Nederland alleen verdragen afsluiten als er sprake is van substantiële economische belangen voor beide partijen.

Nieuwe belastingverdragen met Kenia en Zambia

De bestaande belastingverdragen tussen Nederland en 23 ontwikkelingslanden zouden ontwikkelingslanden benadelen en belastingontwijking in de hand spelen. Daarom is minister Ploumen voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking bezig met het vernieuwen van de 23 belastingverdragen. De nieuwe verdragen moeten landen in staat stellen zelf belasting te heffen en die middelen op een transparante manier om te zetten in publieke diensten, zoals onderwijs en gezondheidszorg. De PvdA, SP en GroenLinks bevroegen de Minister over de verdragen met Kenia en Zambia.

Nieuw belastingverdrag met Zambia

De PvdA is positief gestemd over het nieuwe belastingverdrag met Zambia vanwege de verwachte positieve effecten op het land. Echter, de partij betreurt het dat Zambia genoodzaakt blijft om de zogenaamde tax holidays aan te bieden. Dit zijn tijdelijke belastingvrijstellingen die ontwikkelingslanden gebruiken om buitenlandse bedrijven aan te trekken. Zodoende vraagt de PvdA naar de mogelijkheden om middels een zogenaamde switch-over-bepaling deze schadelijke belastingconcurrentiestrijd tussen ontwikkelingslanden te doorbreken. Volgens deze bepaling moeten Nederlandse bedrijven met dochterondernemingen in ontwikkelingslanden, in Nederland extra belasting betalen als deze dochterondernemingen lagere winstbelasting opgelegd krijgen.

GroenLinks vraagt de Minister hoe het nieuwe verdrag met Zambia bijdraagt aan het versterken van de belasting inkomsten van Zambia. Zo is onduidelijk waarom de belastingtarieven voor royalty’s onveranderd laag blijven en hoe dit in het belang van Zambia kan zijn. Ook is GroenLinks benieuwd naar de risico’s op misbruik van het verdrag en vraagt de partij zich af in welke mate relevante Ngo’s betrokken zijn (geweest) bij het opstellen van het verdrag.  

De SP merkt op dat het nieuwe verdrag weinig ruimte biedt voor bronheffing (heffing van een belasting aan de bron), zo is voor dienstverlening überhaupt geen bronheffing toegestaan. Iets wat de belastinginkomsten van Zambia niet ten goede lijkt te komen. De SP vraag de Minister dan ook hoe ze dit kan rijmen met haar streven naar eerlijke belastingverdragen. Daarnaast vragen de leden van de SP zich af waarom de antimisbruikmaatrelgelen in het verdrag zich beperken tot royalty’s, dividenden en interest. 

Nieuwe belastingverdrag met Kenia

Over het nieuwe belastingverdrag met Kenia stelde GroenLinks vergelijkbare vragen. Voor GroenLinks is het tot op heden onvoldoende duidelijk welke positieve effecten het nieuwe verdrag op Kenia heeft. Welke fiscale belemmeringen neemt het nieuwe verdrag bijvoorbeeld weg, welke risico’s creëert het nieuw verdrag voor belastingontwijking en welke maatregelen worden genomen om dit tegen te gaan. Daarnaast vraagt GroenLinks de Minister hoe het besluitvormingsproces heeft plaatsgevonden en in welke mate het Keniaanse parlement en het maatschappelijk middenveld  betrokken is (geweest) bij het besluitvormingsproces. Verder staat in het verdrag vastgelegd dat er geen belasting wordt geheven bij een aandelenbelang van 10 procent. Hierdoor ontstaat volgens GroenLinks het risico dat bedrijven helemaal geen belasting gaan betalen. Ook is het onduidelijk waarom royalty’s worden vrijgesteld van het betalen van belasting. 

Fair Politics is positief over de beoogde aanpak in het vernieuwen van de belastingverdragen tussen Nederland en 23 ontwikkelingslanden. Het is essentieel dat ontwikkelingslanden zelf in staat zijn om belastinginkomsten te heffen. Om de belangen van ontwikkelingslanden daadwerkelijk mee te nemen in de verdragen, is het ook essentieel dat deze nieuwe verdragen kritisch gevolgd worden. Daarom krijgen de SP en PvdA ieder één punt en GroenLinks twee punten voor hun vragen over de nieuwe verdragen van Zambia en Kenia. 

Dit artikel is gepubliceerd op: 1 november 2016. Foto: Flickr, klndonnely, 2007